KryesoreLajme

Pse NATO hoqi dorë nga samiti në Tiranë? Gazeta amerikane ‘fik’ Ramën: Aleatët të pakënaqur me Shqipërinë

Anulimi i samitit të NATO-s në Tiranë për vitin 2027 ka tërhequr vëmendjen e gazetës amerikane Newsday, e cila i ka kushtuar një artikull të zgjeruar prapaskenave të këtij vendimi. Media amerikane nxjerr në pah pakënaqësitë brenda Aleancës për shpenzimet e mbrojtjes, duke theksuar se disa vende anëtare kanë kundërshtuar organizimin e samitit në Shqipëri, pasi mendojnë se Tirana nuk po investon mjaftueshëm në mbrojtje. Artikulli zbulon gjithashtu se emri i Shqipërisë ishte hequr nga deklarata e samitit të korrikut, ndërsa analizon tensionet mes aleatëve për shkak të politikave të Donald Trump, luftës në Iran dhe konfliktit në Ukrainë.

Shkrimi i plotë

NATO po redukton takimet e nivelit të lartë dhe nuk do të organizojë vitin e ardhshëm në Shqipëri një samit të liderëve, siç ishte planifikuar më parë, në një kohë kur brenda Aleancës ka tensione lidhur me shpenzimet e mbrojtjes, Iranin dhe luftën në Ukrainë.

Kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi të enjten se “ende nuk ka një qëndrim të përbashkët se kur do të zhvillohet samiti, por sigurisht jo në vitin 2027”.

Ai shtoi se “në vitin 2028, nëse do të ketë një samit, ai do të zhvillohet në Tiranë”, kryeqytetin e Shqipërisë.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u përpoq ta minimizonte rëndësinë e kësaj çështjeje.

“Ne jemi fleksibël për sa u përket samiteve të NATO-s”, deklaroi ai në një intervistë për Associated Press.

“Ne zhvillojmë samite kur kemi nevojë për to”, tha Rutte, duke shtuar se takimi i ardhshëm do të mbahet “kur të lindë nevoja”.

Deri rreth një dekadë më parë, NATO organizonte samite çdo dy vjet.

NATO po redukton gjithashtu edhe takimet ministrore.

Nuk bëhet fjalë vetëm për takimet mes presidentit amerikan Donald Trump dhe homologëve të tij.

Ministrat e Mbrojtjes të NATO-s zakonisht takohen në tetor, por muajin e kaluar nuk u zhvillua asnjë takim dhe nuk është planifikuar ndonjë i tillë as për tetorin e vitit 2027.

Ministrat e Jashtëm kanë vetëm një takim të planifikuar për vitin e ardhshëm, në vend të dy takimeve të zakonshme, në kuadër të asaj që NATO e përshkruan si një “paketë riorganizimi”.

Lexo më shumë  “Kodi zgjedhor duhet ndryshuar” – Ish-kreu i KQZ, Kume: PS dhe PD nuk duan, janë mirë me këtë ligj

Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, kanë munguar secili në një takim të NATO-s ose janë larguar përpara përfundimit të diskutimeve që kur morën detyrën.

Hegseth i ka përdorur takimet e ministrave të Mbrojtjes për të kritikuar ashpër ose për t’u bërë presion aleatëve europianë dhe Kanadasë.

Samiti i planifikuar në Shqipëri nxjerr në pah sfidat me të cilat përballet Aleanca.

Shqipëria u caktua në vitin 2025 si vendi pritës i samitit të vitit të ardhshëm, por emri i saj u hoq nga deklarata e samitit të korrikut.

Disa vende aleate besojnë se Shqipëria nuk po shpenzon mjaftueshëm për mbrojtjen dhe hezituan ta shpërblenin vendin me organizimin e ngjarjes më të rëndësishme të NATO-s.

Sipas parashikimeve, qeveria në Tiranë do të shpenzojë këtë vit 2.15% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen.

Objektivi i NATO-s është që 32 vendet aleate të shpenzojnë deri në vitin 2035 një shumë të barabartë me 3.5% të PBB-së për mbrojtjen bazë dhe 1.5% për infrastrukturën që lidhet me mbrojtjen.

Megjithatë, Shqipëria nuk është vendi me performancën më të dobët mes 32 anëtarëve. Spanja, Belgjika dhe Sllovenia kanë rezultate shumë më të dobëta në këtë drejtim.

Organizimi i një samiti sjell gjithashtu kosto të konsiderueshme financiare dhe politike.

Holandës iu desh një vit përgatitjesh përpara takimit të vitit 2025 në Hagë, si dhe një investim prej rreth 100 milionë dollarësh.

Zyrtarët thanë se NATO-s do t’i duhej të merrte një vendim për Shqipërinë deri në tetor, në mënyrë që vendi të kishte kohë të mjaftueshme për të organizuar samitin vitin e ardhshëm.

Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, i cili priti samitin e këtij viti në kompleksin e tij të madh presidencial në Ankara, rinovoi një aeroport ushtarak për mbërritjen e liderëve dhe mobilizoi dhjetëra mijëra punonjës të sigurisë, duke bllokuar praktikisht pjesë të kryeqytetit.

Punonjësve të administratës publike, prania e të cilëve nuk ishte e domosdoshme, iu dha një javë pushim.

“Gjithmonë nevojiten masa të shumta sigurie”, deklaroi Rutte për AP.

“Është një ngjarje e kushtueshme të organizosh një takim me 32 vendet aleate dhe më pas me vendet partnere, përfshirë partnerët tanë në rajonin Indo-Paqësor, si Japonia, Koreja, Australia dhe Zelanda e Re.”

Lexo më shumë  Efektivët shtyjnë qytetarët drejt trotuarit

I pyetur nëse të gjitha këto shpenzime ia vlejnë, Rutte u përgjigj: “Po”.

Samiti në Turqi u shndërrua gjithashtu në një ngjarje me përplasje politike.

Ai rrezikoi të dilte jashtë kontrollit edhe përpara se Trump dhe homologët e tij të uleshin në tryezën e diskutimeve.

Trump riktheu deklaratat e mëparshme për marrjen e kontrollit të Groenlandës, një territor vetëqeverisës që i përket Danimarkës, vend anëtar i NATO-s.

Kjo prekte vetë thelbin e arsyes për të cilën organizata u themelua në vitin 1949: mbrojtjen e ndërsjellë.

Presidenti amerikan kërkoi gjithashtu “besnikëri”, duke akuzuar NATO-n se nuk e kishte mbështetur luftën e tij kundër Iranit.

Zakonisht, samitet e NATO-s synojnë të përcjellin një mesazh serioz vendosmërie dhe uniteti mes vendeve anëtare, për të penguar çdo kundërshtar që mund të tundohet të vërë në provë Aleancën.

Aleatët europianë dyshojnë se Rusia synon pikërisht këtë.

Në Ankara, Rutte organizoi një prezantim të madh të industrisë së mbrojtjes, në përpjekje për ta bindur presidentin amerikan se aleatët po shpenzojnë shuma të konsiderueshme.

Ekspertët vlerësojnë se një samit mund të mos jetë i nevojshëm për momentin.

Përveç kostos financiare dhe përpjekjeve politike për të ruajtur mbështetjen e Trump, ekspertët thonë se Aleanca mund të ketë arritur tashmë mjaftueshëm objektiva për këtë periudhë.

Janë përcaktuar objektiva të reja për shpenzimet dhe kapacitetet ushtarake, ndërsa planifikimi i forcave u diskutua në Ankara.

“Ka një argument të fortë se, nëse nuk ekzistojnë çështje që e justifikojnë mbledhjen e 32 liderëve, atëherë ndoshta nuk është e nevojshme të organizohet takimi”, deklaroi David Cattler, studiues i lartë në institutin Center for European Policy Analysis.

“Mund të kalojnë dy, ndoshta edhe tre vjet”, tha Cattler, i cili më parë ka mbajtur një post të lartë në strukturat e inteligjencës së NATO-s.

Në çdo rast, në situata emergjente ekzistojnë edhe alternativa të tjera.

NATO zhvilloi samitin e saj të parë virtual në shkurt të vitit 2022, pasi Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës.

YouTube player