Vladimir Putin dhe Dita e Fitores: Një paradë e zvogëluar, një president i dobësuar

Gjatë më shumë se një çerek shekulli në pushtet, Presidenti rus Vladimir Putin e ka përdorur paradën e Ditës së Fitores për të shfaqur fuqinë ushtarake të vendit, për të theksuar dominimin e tij dhe për të çuar përpara narrativat luftarake rreth Luftës së Dytë Botërore dhe mjedisit aktual gjeopolitik, duke sugjeruar shpesh se Moska po lufton një kërcënim nga Perëndimi që pasqyron atë të Gjermanisë naziste.

Gjatë përkujtimit të 80-vjetorit të disfatës së Gjermanisë naziste më 9 maj të kaluar, Putini vëzhgoi nga tribunat përpara Mauzoleut të Leninit ndërsa ushtarët marshonin dhe automjete ushtarake me kulla armësh, raketa të montuara në kamionë dhe armatime të tjera të rënda kalonin nëpër Sheshin e Kuq.

Edhe me faktin se Putini mezi e përmendi pushtimin e Ukrainës nga Rusia në fjalimin e tij dhjetëminutësh vitin e kaluar, duke u përqendruar në luftën e shumë kohë më parë në të cilën Moska doli fitimtare, në vend të asaj aktuale në të cilën po pëson humbje të rënda me përparim minimal, duket e sigurt se ky vit do të jetë ndryshe.\

Më e rëndësishmja, Ministria e Mbrojtjes njoftoi javën e kaluar se “kolona tradicionale e pajisjeve ushtarake” nuk do të jetë pjesë e paradës së këtij viti. Kjo sugjeron që për herë të parë që nga viti 2009, nuk do të ketë automjete ushtarake ose armë të rënda në shfaqje.

Ajo që do të shfaqet, këtë vit edhe më dramatikisht se i kaluari, është paaftësia e Rusisë për të fituar një luftë që Putini, kur urdhëroi një pushtim të plotë të Ukrainës në shkurt 2022, besonte se do ta gjunjëzonte vendin fqinj brenda pak javësh.

Në vend të kësaj, që nga janari, lufta e Rusisë kundër Ukrainës ka zgjatur më shumë se 1,418 ditët që Ushtria Sovjetike luftoi kundër Gjermanisë para kapitullimit të saj në vitin 1945, një përvjetor i sikletshëm për Putinin, ndërsa ai drejton ceremonitë që shënojnë disfatën e nazistëve.

Prova më e dukshme e vështirësive të Rusisë në këtë moment është fenomeni që zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, tha qartë se qëndronte pas vendimit për të zvogëluar paradën: “aktiviteti terrorist” ukrainas, me të cilin ai me sa duket nënkuptonte rritjen e sulmeve me dronë dhe raketa nga Kievi që synonin infrastrukturën ruse të naftës dhe objektet ushtarake.

Në të kaluarën, Putini ka minimizuar publikisht sugjerimet se Ukraina përbën një kërcënim, duke pretenduar vazhdimisht se ajo që Kremlini e quan një “operacion ushtarak special” është në rrugën e duhur dhe se Rusia do të arrijë qëllimet e saj të luftës.

Në prag të Ditës së Fitores, Kremlini e rriti presionin. Duke shpallur në mënyrë të njëanshme një armëpushim për datat 8-9 maj dhe duke injoruar thirrjen e Ukrainës për një armëpushim që të fillonte më 6 maj, Rusia vendosi t’i interpretonte deklaratat e Volodymyr Zelensky si kërcënime për të sulmuar Moskën gjatë ceremonive, edhe pse presidenti ukrainas kishte thënë se Rusia kishte frikë nga një sulm i tillë.

Më 6 maj, Rusia u bëri thirrje qeverive të huaja të evakuojnë diplomatët dhe qytetarët nga Kievi, duke paralajmëruar se ushtria e saj do ta sulmonte fuqishëm qytetin nëse Ukraina do të synonte Moskën në një “festë të shenjtë”.

Pritet një numër i vogël udhëheqësish të huaj

Në një kontekst të tillë, prania e udhëheqësve të huaj në paradë ka të ngjarë të jetë dukshëm më e dobët se më parë.

Të vetmit udhëheqës kombëtarë në listën e të ftuarve të Kremlinit që do të vijnë në Moskë janë Alexander Lukashenko i Bjellorusisë, kryeministri sllovak Robert Fico, mbreti malajzian Sultan Ibrahim dhe presidenti i Laosit Thongloun Sisoulith. Nuk u specifikua nëse ata do të merrnin pjesë në paradë.

Mungesa e të pesë presidentëve të Azisë Qendrore nga lista është shumë e pazakontë, dhe Lukashenko është i vetmi udhëheqës i një ish-republike sovjetike, përveç Rusisë, prania e të cilit është konfirmuar, duke nënvizuar me sa duket vështirësitë e Rusisë në ruajtjen e ndikimit në rajon në vitet e fundit.

Kryeministri armen Nikol Pashinyan, i cili priti udhëheqësit e BE-së dhe Zelenskyn në një samit në Jerevan këtë javë, tha se i kishte thënë Putinit një muaj më parë se do të ishte i zënë me fushatën për zgjedhjet e 7 qershorit dhe nuk do të merrte pjesë.

Fico, i cili shihet si udhëheqësi më pro-rus në BE pasi Viktor Orban humbi zgjedhjet hungareze në prill, tha se nuk kishte planifikuar të merrte pjesë në paradë.

Siguria tradicionalisht është forcuar në Ditën e Fitores, por këtë vit ka një element të ri: qeveria ka njoftuar se qasja në internet në celular do të kufizohet më 9 maj.

Në muajt e fundit, ndërprerjet e internetit në celular, të cilat shteti gjithashtu i pretendon të nevojshme për të zbutur kërcënimet e sigurisë që vijnë nga Ukraina, janë pjesë e një sërë ngjarjesh që i kanë shqetësuar rusët dhe paraqesin sfida në rritje për Putinin, ndërsa lufta zgjatet dhe ekonomia ruse dobësohet.

Që nga Viti i Ri, ka pasur gjithnjë e më shumë prova se lufta dhe pasojat e saj për jetën në Rusi po dëmtojnë pozicionin e Putinit midis elitës dhe qytetarëve të zakonshëm, me pakënaqësi në rritje dhe, sipas disa sondazheve, popullariteti i tij ka rënë në nivelin më të ulët që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë.

Provat janë të ndryshme, nga një video-adresim viral nga një influencues që jeton jashtë Rusisë, i cili shmang kritikat e drejtpërdrejta ndaj Putinit, deri te transformimi i papritur i një avokati që më parë ndihmoi shtetin të ndiqte penalisht udhëheqësin e opozitës, tani të ndjerë, Alexei Navalny, në një kundërshtar të Kremlinit, i cili zotohet të vazhdojë kritikat e tij pavarësisht se përfundoi në një spital psikiatrik pas sulmit të tij të parë ndaj Putinit.

Gjithashtu, ka shenja në rritje të konfliktit midis dhe brenda fraksioneve rivale në pushtet, duke përfshirë administratën e Putinit, ushtrinë dhe shërbimet e sigurisë.

“Për herë të parë në vite lufte, mund të ketë një përparim… Deri vonë, shumë veta supozonin se Putini kishte një plan, edhe nëse ishte thjesht për ta vazhduar luftën. Tani po rriten dyshimet nëse një plan i tillë ekziston fare”, shkroi në platformën X Tatyana Stanovaya, themeluese e firmës analitike R.Politik.

“Në Rusi po rritet ndjesia se sistemi aktual i qeverisjes po bëhet shumë i dëmshëm dhe gjithnjë e më shumë vetëshkatërrues. Toleranca ndaj status quo-së po zvogëlohet”, shkroi ajo, “ndërsa Putini duket ose i paaftë ose i pavullnetshëm për të rishikuar politikat e tij”.

Një plan për grusht shteti?

Pesë ditë para paradës ruse, disa media cituan një dokument të rrjedhur nga një shërbim i paidentifikuar i inteligjencës evropiane, i cili thoshte se Putini kishte forcuar sigurinë e tij personale sepse kishte frikë nga një grusht shteti ose një përpjekje për vrasje, veçanërisht një që përfshinte dronë.

Mediat, përfshirë CNN, Financial Times dhe iStories, kanë cituar raportin, i cili sipas tyre u është dhënë me kusht anonimiteti nga një person i afërt me agjencinë e inteligjencës që e ka prodhuar atë. Radio Free Europe/Radio Liberty nuk ka qenë në gjendje ta konfirmojë në mënyrë të pavarur informacionin.

Raportet kanë nxitur më tej spekulimet rreth përçarjeve në rritje midis elitës, duke përfshirë pretendimet se ish-ministri i mbrojtjes Sergei Shoigu, tani sekretar i Këshillit të Sigurisë së Putinit, është “i lidhur me rrezikun e një grushti shteti”.

Disa analistë ishin skeptikë ndaj raportit të supozuar të inteligjencës, por shumë prej tyre thonë se një sërë ngjarjesh të kohëve të fundit tregojnë atë që Alexander Baunov i Qendrës Carnegie Russia Eurasia me seli në Berlin e përshkroi si një ndryshim në atmosferë.

“I gjithë aparati shtetëror, media, qeveria, parlamenti, kisha dhe shërbimet e inteligjencës ende po përpiqen të zgjidhin të njëjtin problem: të fshehin gabimin e Putinit të vitit 2022, por gjërat po përkeqësohen”, shkroi Baunov. “Putini po e humbet magjinë e tij. Pushteti mbetet i pandarë në duart e tij, por magjia e pushtetit po venitet.”

“Asgjë nga këto nuk duhet të merret si një paralajmërues i fundit të afërt të sundimit të Putinit”, shkroi autori dhe analisti Mark Galeotti në iPaper në fund të muajit të kaluar.

“Në vend të kësaj,” shkroi ai, “kjo tregon se sa më shumë përpjekje nevojiten për të ruajtur status quo-në, dhe një nga asetet e saj më të mëdha, autoriteti personal i Putinit, është në rënie.”

Rruga Press