Uashingtoni ashpërson mesazhet ndaj Serbisë, Kongresi e paralajmëron për Rusinë, Kinën dhe glorifikimin e Mlladiqit

Kongresi amerikan ka dërguar mesazhe të forta ndaj Beogradit për politikën e tij ndaj Rusisë dhe Kinës, glorifikimin e kriminelëve të dënuar të luftës dhe qëndrimin ndaj Kosovës, duke e vendosur Serbinë përballë një prej kritikave më të drejtpërdrejta nga Uashingtoni në raport me zhvillimet në Ballkanin Perëndimor.

Gjatë një debati për politikën amerikane dhe sfidat e sigurisë në rajon, të mbajtur më 15 shtator para Nënkomisionit për Evropën të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, Serbia ishte një nga çështjet kryesore të diskutimit.

Zëvendësndihmës sekretari amerikan i Shtetit për Evropën dhe Euroazinë, Daniel Lawton, tha se SHBA-ja synon një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, por paralajmëroi se liderët e rajonit duhet të marrin përgjegjësi për zgjidhjen e problemeve politike dhe të shmangin veprimet që rrisin tensionet.

Mlladiqi rikthen përplasjen me Beogradin

Një nga temat më të ndjeshme ishte nderimi shtetëror që iu bë Ratko Mlladiqit, ish-komandantit të Ushtrisë së Republikës Srpska, i dënuar përfundimisht për gjenocid në Srebrenicë, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Kryetari i Nënkomisionit për Evropën, Keith Self, tha se Serbia duhet të jetë faktor stabiliteti në rajon, por kritikoi Beogradin për një politikë që, sipas tij, vazhdon të ushqejë një narrativë të viktimizimit dhe të mbetet e lidhur me të kaluarën.

Ai përmendi si shembuj mosnjohjen e Kosovës dhe nderimet për kriminelët e dënuar të luftës.

“Serbia duhet të jetë forcë e stabilitetit në rajon, por për fat të keq, në vend që të shikojë drejt së ardhmes, qeveria atje vazhdon të paraqesë një narrativë viktimizuese, të rrënjosur në të kaluarën”, tha Self.

Edhe Lawton e dënoi glorifikimin e kriminelëve të luftës, duke theksuar se Shtetet e Bashkuara nuk i harrojnë viktimat e gjenocidit në Srebrenicë.

Sipas tij, krimet e luftës të viteve ’90 nuk duhet të shfrytëzohen për qëllime politike, pasi një qasje e tillë fyen viktimat dhe dëmton stabilitetin në rajon.

Serbia mes Moskës dhe Pekinit

Një pjesë e rëndësishme e seancës iu kushtua lidhjeve të Beogradit me Rusinë dhe Kinën.

Kongresisti republikan Randy Fine ngriti shqetësimin për ndikimin që marrëdhëniet e Serbisë me Moskën dhe Pekinin mund të kenë në objektivat afatgjata të dialogut strategjik SHBA-Serbi.

Ai paralajmëroi se Rusia e përdor varësinë energjetike si instrument të ndikimit politik dhe si burim të ardhurash për aktivitete që mund të destabilizojnë rajonin.

Fine veçoi edhe thellimin e bashkëpunimit serbo-kinez, duke përfshirë marrëveshjen e tregtisë së lirë, blerjen e sistemeve të avancuara kineze të mbrojtjes dhe stërvitjet e përbashkëta ushtarake.

Lawton tha se Rusia dhe Kina janë rivalë gjeopolitikë të SHBA-së dhe paraqesin rrezik për stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.

Ai tha se Uashingtoni synon të forcojë marrëdhëniet me vendet e rajonit dhe të mbetet partneri kryesor në përballjen me ndikimin e fuqive të jashtme.

Në këtë kuadër, ai përmendi edhe dialogun e parë strategjik SHBA-Serbi, të zhvilluar në korrik, ku u diskutuan energjetika, mbrojtja, siguria dhe bashkëpunimi tregtar.

Uashingtoni: Kosova është shtet i pavarur dhe partner strategjik

Kosova zuri gjithashtu një vend të rëndësishëm në diskutimet e Kongresit.

Keith Self e përshkroi Kosovën si shtet të pavarur, demokratik dhe partner strategjik të Shteteve të Bashkuara.

Ai kritikoi faktin që katër vende anëtare të NATO-s ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës.

“Është koha që katër vendet anëtare të NATO-s që nuk e njohin Kosovën ta pranojnë faktin se Kosova është këtu për të qëndruar”, tha Self.

Sipas tij, integrimi i Kosovës në NATO mbetet një prej çështjeve që duhet adresuar për të forcuar stabilitetin afatgjatë të rajonit.

Self tha gjithashtu se gjatë vizitës së tij në Ballkan, vëmendje e veçantë iu kushtua pozitës së shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

SHBA-ja kërkon rikthimin e dialogut Kosovë-Serbi

Lawton konfirmoi se Uashingtoni mbetet i përkushtuar ndaj pavarësisë dhe integritetit territorial të Kosovës.

Ai tha se SHBA-ja mbështet njohjen ndërkombëtare të Kosovës dhe do të vazhdojë të angazhohet me shtetet që ende nuk e kanë njohur atë, përfshirë edhe katër vendet anëtare të NATO-s.

Në të njëjtën kohë, administrata amerikane kërkon vazhdimin e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian.

Sipas Lawton, rikthimi i të dyja palëve në tryezën e bisedimeve do të ndihmonte stabilitetin rajonal. Ai u bëri thirrje Prishtinës dhe Beogradit të shmangin provokimet, të respektojnë marrëveshjet dhe obligimet e mëparshme dhe të vazhdojnë dialogun drejtpërdrejt, pa parakushte.

Dodiku, një tjetër shqetësim për Uashingtonin

Në seancë u diskutua edhe situata në Bosnjë e Hercegovinë, veçanërisht vendimi i administratës amerikane për heqjen e sanksioneve ndaj Milorad Dodikut.

Kongresisti demokrat William Keating e cilësoi këtë vendim si të gabuar dhe tha se ish-presidenti i Republikës Srpska vazhdon të paraqesë një faktor destabilizues.

Lawton e mbrojti vendimin e Uashingtonit, duke thënë se ai ishte pjesë e përpjekjeve për të ulur tensionet politike në Bosnjë e Hercegovinë.

Sipas tij, Dodiku u tërhoq nga posti i presidentit të Republikës Srpska, ndërsa kuvendi i entitetit hoqi dorë nga shumica e veprimeve që SHBA-ja i kishte konsideruar në kundërshtim me Marrëveshjen e Dejtonit.

Megjithatë, Lawton theksoi se kjo nuk nënkupton mbështetje amerikane për retorikën destabilizuese të Dodikut.

Mesazhi i seancës në Kongres ishte i qartë: Uashingtoni kërkon që Ballkani Perëndimor të orientohet drejt stabilitetit dhe integrimit euroatlantik, ndërsa Beogradi po përballet me presion për të rishikuar raportet me Moskën dhe Pekinin, qëndrimin ndaj Kosovës dhe mënyrën se si trajton të kaluarën e luftërave të viteve ’90.

Rruga Press