Exit: Policia shqiptare, shkelje masive dhe të koordinuara të të drejtave të njeriut

Ndërsa protestat e drejtuara nga studentët hyjnë në ditën e tretë, e vetmja përgjigje që qeveria e Edi Ramës ka arritur të japë ka qenë dhuna e pakufizuar shtetërore.

Përveçse është një strategji që e dëmton rëndë vetë qeverinë, ajo ngre edhe pikëpyetje të rëndësishme mbi aftësinë e kësaj qeverie për të përmbushur atë që tashmë duket si i vetmi justifikim që i ka mbetur: “ntegrimin në BE”.

Gjatë ditëve të fundit, protestuesit, gazetarët dhe aktivistët për të drejtat civile kanë dokumentuar raste të panumërta dhune të skajshme e të pajustifikuar, të ushtruar nga forcat shtetërore kundër protestuesve të paarmatosur, shpeshherë të mitur.

Me këto veprime, ato po kryejnë shkelje të ligjit shqiptar dhe atij ndërkombëtar në përmasa masive dhe të paprecedenta.

Sipas nenit 3, pika 11, të Ligjit për Policinë e Shtetit:

“Përdorimi i forcës” është veprimi i drejtpërdrejtë përmes forcës fizike dhe llojeve të armëve, substancave neuroparalizuese dhe mjeteve të tjera të përdorimit të forcës nga Policia e Shtetit, në mënyrë proporcionale dhe në përputhje me legjislacionin në fuqi kundër torturës dhe trajtimit çnjerëzor, si dhe me kufizimet e përcaktuara në nenin 3 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Për ta plotësuar, neni 3 i KEDNJ-së përcakton: “Askush nuk mund t’i nënshtrohet torturës ose dënimeve apo trajtimeve çnjerëzore ose poshtëruese.”

Për të dokumentuar këto raste, shumë prej të cilave, nëse jo të gjitha, përbëjnë shkelje të drejtpërdrejta të ligjit shqiptar dhe atij ndërkombëtar, po paraqes më poshtë një përmbledhje të tyre, edhe pse jo të gjitha janë konfirmuar, hetuar apo shqyrtuar nga organet kompetente. E bëj këtë edhe nga frika se dokumentimi në rrjetet sociale mund të rezultojë tepër kalimtar dhe i brishtë.

Duke pranuar rrezikun e përsëritjes së ndonjë informacioni të pasaktë, po përpiqem gjithashtu të identifikoj sa më shumë prej punonjësve të policisë që janë identifikuar nga qytetarët përmes mbledhjes dhe verifikimit kolektiv të informacionit, si autorë të akteve të terrorit shtetëror.

Në këtë pikë, e gjithë policia është bashkëfajtore në këto shkelje të të drejtave të njeriut, ndaj, sinqerisht, nuk më shqetëson më nëse mund të ndodhë ndonjë identifikim i gabuar. Të gjithë duhet të mbajnë përgjegjësi, me forcën e plotë të ligjit.

Neni 32 i Ligjit për Policinë e Shtetit përcakton:

1. Forca mund të përdoret vetëm kur është e nevojshme dhe vetëm nëse të gjitha masat e tjera kanë dështuar ose janë të pamundura.

2. Përdorimi i saj duhet të jetë proporcional dhe gradual, duke zbatuar nivelin e nevojshëm të forcës.

3. Punonjësi i policisë duhet të japë paralajmërim përpara përdorimit të forcës dhe përpara përshkallëzimit të saj. Përjashtim bëhet vetëm kur përdorimi i menjëhershëm i forcës është i nevojshëm për të parandaluar një rrezik real dhe të pashmangshëm.

4. Përdorimi i forcës duhet të jetë gjithmonë në përputhje me legjislacionin kundër torturës dhe trajtimit ose ndëshkimit mizor, çnjerëzor apo poshtërues, si dhe me rregullat e Rregullores së Policisë së Shtetit.

Në kundërshtim me të gjitha këto parime ligjore, dhuna e ushtruar nga forcat e policisë gjatë këtyre ditëve ka qenë joproporcionale dhe e pakontrolluar.

Ekzistojnë pamje të shumta filmike ku punonjësit e policisë godasin në mënyrë të rastësishme turma protestuesish të paarmatosur që po largohen (këtu, punonjësi i policisë Darjo Dangaj), bashkohen në grup për të rrahur të rinj të paarmatosur dhe i tërheqin zvarrë nëpër tokë.

Ka prova filmike të punonjësve të policisë që rrahin protestuesit edhe pasi i kanë arrestuar (shihni edhe rastin ku përfshihet punonjësi i policisë Mario Muça), si dhe të rrahjeve ndëshkuese ndaj personave vetëm pse kanë kaluar me vrap përmes kordonit policor. Ka gjithashtu prova se policia ka mbuluar kamerat e sigurisë në zonat ku dërgon personat e arrestuar.

Ka pamje të arrestimeve të rastësishme dhe pa respektuar procedurat përkatëse, madje edhe të të miturve, në një tjetër shkelje të ligjit shqiptar. Neni 10, pika 3, i Ligjit për Policinë e Shtetit përcakton:

Kur cenimi i rendit publik vjen si pasojë e veprimeve të një të mituri, punonjësi i policisë merr masa për të ndërprerë veprimet e paligjshme dhe njofton prindin ose kujdestarin e tij. Trajtimi i mëtejshëm i të miturit bëhet nga një punonjës policie i trajnuar për këtë qëllim.

Ka gjithashtu raportime të shumta se forcat e policisë kanë përdorur gurë dhe copa trotuari për t’i hedhur drejt protestuesve, duke shkaktuar disa të plagosur. Njëri prej personave të maskuar që ka kryer këto akte të paligjshme dhune është identifikuar si punonjësi i policisë Rigers Islamaj, i cili vepronte me urdhër të shefit të policisë vendore, Besmir Qibini.

Po shtohen gjithashtu raportimet për përdorimin e kabllove elektrike nën tension kundër protestuesve, në vend të shkopinjve zyrtarë të gomës. Kjo praktikë shkakton dëmtime shumë më të rënda.

Lëndë kimike të identifikuara

Përgjigjja e forcave të policisë ka përfshirë gjithashtu përdorimin masiv dhe pa dallim të agjentëve kimikë kundër protestuesve, në formën e gazit lotsjellës dhe sprejit me piper.

Në këtë drejtim, legjislacioni shqiptar është i paqartë dhe nuk kam mundur të gjej ndonjë vendim të Këshillit të Ministrave që përcakton rregullat për përdorimin e tyre.

Gazetari Osman Stafa ka dokumentuar se këto lëndë shpesh përdoren nga bombola pa shenja identifikuese, pa informacion për përbërjen kimike, datën e skadencës apo numrin serial. Kjo e bën të pamundur verifikimin e ligjshmërisë dhe të origjinës së këtyre mjeteve.

Mosidentifikimi i punonjësve të policisë

Neni 10, pika 2, i Ligjit për Policinë e Shtetit përcakton:

Përpara se të zbatojë një masë për garantimin e rendit dhe sigurisë publike ndaj një qytetari, punonjësi i policisë është i detyruar të identifikohet.

Në kundërshtim me këtë ligj, qytetarët dhe mediat kanë dokumentuar përdorimin e gjerë të punonjësve të paidentifikuar ose të veshur civilë, të cilët nuk identifikohen përpara se të frikësojnë, kërcënojnë apo ndalojnë me dhunë protestuesit dhe t’i largojnë me forcë, duke i futur në furgonë të bardhë ose të zinj pa shenja identifikuese, të cilët i transportojnë drejt komisariateve.

Forcat e policisë janë filmuar shpesh në shoqërinë e personave të maskuar dhe të paidentifikuar, të cilët përpiqen të shkrihen mes turmës së protestuesve dhe shpesh janë vetë nxitësit e dhunës. Drejtues të policisë shihen gjithashtu duke lëvizur mes turmës pa uniformë apo shenja identifikuese, duke dhënë urdhra të veshur si civilë. Kështu kanë vepruar, ndër të tjerë, Ermir Shehu dhe Ornela Buraku nga Durrësi.

Kjo video tregon dy persona të paidentifikuar në Elbasan, të cilët kërcënojnë një protestues, me gjasë të mitur, e detyrojnë të heqë maskën dhe syzet e diellit dhe i kërkojnë të tregojë emrin. Punonjës të tillë të paidentifikuar të policisë shfaqen ndonjëherë edhe duke mbajtur armë zjarri në mënyra të papërshtatshme, për shembull, të futura pas rripit të pantallonave.

Operacione të inskenuara për të fajësuar protestuesit

Po shtohen shqetësimet se vetë qeveria po organizon operacione të inskenuara për të diskredituar protestat. Për shembull, është vënë në dyshim nëse ishin vërtet protestuesit ata që dogjën kiosken e Kolegjit të Evropës, nga ku kryeministri Edi Rama mbajti deklaratën e tij ditën e djeshme. Ndërkohë, pronarë biznesesh raportojnë se dyqanet e tyre janë plaçkitur nga policë të veshur civilë dhe jo nga studentët.

Ekzistojnë gjithashtu pamje filmike të personave të paidentifikuar dhe të maskuar që sulmojnë konviktet e vajzave të universitetit, thyejnë xhamat dhe përdorin sprej me piper, një substancë që disponohet vetëm nga shteti, për të frikësuar studentet.

Përdorimi i personave me të kaluar kriminale

Po shtohen provat se persona me lidhje kriminale po përfshihen në radhët e Policisë së Shtetit për të kryer punët e pista. Sigurisht, kjo nuk është diçka e re. Përdorimi i rrjeteve kriminale gjatë zgjedhjeve është dokumentuar gjerësisht.

Po ashtu, dihet se zëvendëskryeministrja Belinda Balluku, e pandehur nga drejtësia, dhe Ergys Agasi, i arrestuar së fundmi, kanë lidhje të gjera me rrjete kriminale vendase dhe ndërkombëtare. Dhjetëra zyrtarë të tjerë të Partisë Socialiste janë persona të dënuar për vepra penale.

Në reagimin ndaj protestave studentore, interesat e qeverisë dhe të organizatave kriminale përputhen: njëra palë mbështet tjetrën, sepse ajo që është në rrezik është e gjithë struktura e narkoshtetit shqiptar. Kjo pasqyron gjithashtu një model historik, siç argumentoi së fundmi Neritan Sejamini në këtë analizë.

Mohimi i ndihmës mjekësore

Neni 91, shkronja h, i Ligjit për Policinë e Shtetit përcakton se, gjatë ushtrimit të detyrës, punonjësi i policisë duhet:

Të kërkojë ndihmë mjekësore dhe të marrë masa të arsyeshme për të mbrojtur jetën dhe shëndetin e personit që ka nën kujdestari ose që ka plagosur gjatë veprimeve të kryera në shërbim.

Në vend të kësaj, Policia e Shtetit u ka mohuar në mënyrë aktive ndihmën mjekësore pothuajse të gjithë personave ndaj të cilëve ka ushtruar dhunë.

Një video e shpërndarë gjerësisht nga dita e parë e protestave tregon një të ri që policia e kap nga trotuari, i thyen këmbën dhe më pas e merr me vete pa ndjenja, pa i dhënë asnjë lloj ndihme mjekësore.

Ky është ndoshta një nga rastet më të dukshme të shkeljes së të drejtave themelore të njeriut të dokumentuara deri tani. Sipas raportimeve të familjarëve, si pasojë e dhunës policore, ai rrezikon të humbasë këmbën.

Një tjetër video e shpërndarë gjerësisht tregon një grup prej rreth gjashtë punonjësish policie që sulmojnë një student të vetëm dhe më pas e lidhin te porta e Ministrisë së Arsimit, ndërsa ai është duke rrjedhur gjak nga një plagë në kokë.

Po mbërrijnë raportime se spitaleve shtetërore u janë dhënë urdhra për të mos trajtuar protestuesit ose për t’u dhënë atyre vetëm ndihmën minimale. Edhe mundësia e familjarëve për të takuar protestuesit e plagosur është kufizuar.

Kushte të papërshtatshme të ndalimit

Nuk dihet me saktësi se sa protestues mbahen aktualisht në ambientet e policisë, por ka raportime të shumta për mohimin e ndihmës mjekësore, ushqimit dhe ujit.

anë publikuar gjithashtu pamje sporadike që tregojnë kushte të papërshtatshme ndalimi, me dhjetëra studentë të shtrirë në dysheme. Kjo nuk është gjë tjetër veçse torturë e sanksionuar nga shteti.

Por protestat do të vazhdojnë.

Dhe Ramës nuk do t’i mbetet asnjë mundësi tjetër veçse të përshkallëzojë dhunën policore, të zgjerojë përfshirjen e elementëve kriminalë dhe të shtojë operacionet e inskenuara, në përpjekje për ta zhvendosur vëmendjen nga protestat studentore te një narrativë për gangsterë të drejtuar nga opozita, të cilët gjoja e urrejnë Bashkimin Evropian.

Ai duhet të dështojë.