​Rreziku i Gjermanisë me gazin vë në pikëpyetje dimrin e Evropës

Konsumatorët përballen me kosto më të larta të energjisë dhe me mungesa të mundshme nëse qeveritë e BE-së nuk arrijnë të rimbushin shpejt rezervat e gazit.

Rezervat e gazit natyror në Evropë po pakësohen në mënyrë alarmante, duke rritur rrezikun e problemeve të reja energjetike nëse lufta me Iranin vazhdon dhe temperaturat e ulëta rrisin kërkesën për ngrohje gjatë dimrit.

Megjithatë, konsumatori më i madh i energjisë në kontinent nuk duket veçanërisht i shqetësuar.

Gjermania përbën pikën më të dobët të BE-së, pasi madhësia e saj nënkupton se çdo mungesë gazi atje mund të ndihet edhe në vendet fqinje, duke rritur çmimet në të gjithë bllokun nëse Berlini nuk arrin të rimbushë rezervat.

Kjo ka nxitur thirrje në rritje që Gjermania të bëjë të paimagjinueshmen: të ndërhyjë menjëherë dhe t’u kërkojë gjigantëve të saj shtetërorë të energjisë të blejnë gaz me çdo çmim, duke braktisur vite të tëra të politikës energjetike të bazuar në parimet e tregut të lirë.

Deri më tani, qeveria ka refuzuar të ndërhyjë, pavarësisht se nuk po arrin objektivat e BE-së dhe përballet me rrezikun e mungesave fizike të furnizimit që në nëntor. Berlini vazhdon të mbështetet te ideja se tregjet do ta zgjidhin situatën, edhe pse lufta dhe temperaturat e larta po shtrembërojnë stimujt tradicionalë dhe po tronditin zinxhirët globalë të furnizimit.

“Nivelet e magazinimit nuk janë vetëm jashtëzakonisht të ulëta për këtë periudhë të vitit, por janë edhe historikisht të ulëta”, tha Sebastian Heinermann, drejtor menaxhues i INES, shoqatës kryesore gjermane të magazinimit të gazit.

Por Gjermania, paralajmëroi ai, vazhdon të mbështetet në një qasje të vjetëruar dhe të orientuar nga tregu për rimbushjen e rezervave, edhe pse “pothuajse nuk kanë mbetur më stimuj ekonomikë të tregut”.

Që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, vendet e BE-së janë detyruar të arrijnë objektivin e mbushjes së rezervave të gazit në 90 për qind të kapacitetit kombëtar përpara dimrit, me qëllim shmangien e mungesave serioze të furnizimit. BE-ja e uli këtë objektiv në 80 për qind pas shpërthimit të luftës me Iranin, për të parandaluar blerjet në panik.

Zakonisht, rimbushja e rezervave është përgjegjësi e tregtarëve dhe kompanive të energjisë, të cilat blejnë gaz më të lirë gjatë verës për ta magazinuar dhe më pas e shesin gjatë dimrit me fitim. Por blerësit thonë se çmimet më të larta të gazit gjatë verës, si pasojë e luftës në Iran dhe ndryshimeve klimatike, e kanë përmbysur këtë dinamikë.

Si rezultat, rezervat e gazit në të gjithë BE-në kanë zbritur në rreth 58 për qind të kapacitetit kombëtar, 16 pikë përqindjeje nën mesataren historike pesëvjeçare dhe në nivelin më të ulët që nga viti 2011.

Rezervat e ulëta i kanë shtuar presionin mbi çmimet e gazit, të cilat tashmë janë rritur për shkak të tensioneve të reja rreth Ngushticës së Hormuzit. Çmimi standard evropian i gazit natyror është aktualisht vazhdimisht më i lartë se gjatë katër muajve të parë të luftës me Iranin.

Komisioni Evropian, krahu ekzekutiv i BE-së, ka deklaruar se blloku nuk përballet me rrezik për furnizimin gjatë dimrit. Por një raport i kompanisë së analizave energjetike Rapidan parashikon se rezervat do të arrijnë vetëm në 65 për qind të kapacitetit total të magazinimit deri në nëntor.

Sipas raportit, arritja e objektivit të BE-së përpara dimrit nuk do të jetë e mundur pa “çmime dukshëm më të larta”.

Ky rrezik është përkeqësuar, sipas analistëve, edhe nga vendimi i BE-së në vitet e fundit për të zëvendësuar marrëveshjet afatgjata të furnizimit me gaz nga Rusia me blerje afatshkurtra të gazit natyror të lëngshëm në tregun global.

Këto ngarkesa, të transportuara me anije, janë shumë të lëvizshme dhe shkojnë te ofertuesi më i lartë. Kjo i bën blerësit më të ekspozuar ndaj luhatjeve në tregjet ndërkombëtare, veçanërisht pas humbjes së furnizimeve të rëndësishme nga Katari dhe rritjes së kërkesës në Azi.

Gjermania, konsumatorja më e madhe e gazit në BE, ka parë rezervat e saj të mbushen edhe më ngadalë se ato të vendeve të tjera, pjesërisht për shkak të qasjes së saj më të distancuar dhe të orientuar nga tregu për rimbushjen e rezervave.

Si rezultat, rezervat gjermane qëndruan në vetëm 47 për qind të kapacitetit kombëtar në gusht, sipas të dhënave të fundit — niveli më i ulët i mbushjes që nga fillimi i regjistrimeve.

Situata është veçanërisht shqetësuese pasi rezervat e Gjermanisë janë të rëndësishme për të gjithë bllokun, duke përfaqësuar më shumë se 20 për qind të kapacitetit të magazinimit të gazit në BE.

Megjithatë, Berlini po vazhdon të mbajë të njëjtin qëndrim.

Ministria gjermane e Energjisë ka pranuar se rezervat e vendit janë historikisht të ulëta, por ka refuzuar të ndërhyjë për t’u kërkuar blerësve kryesorë të gazit në pronësi të shtetit, SEFE dhe Uniper, të blejnë gaz me çmimet aktuale, me qëllim sigurimin e objektivave të magazinimit. Në vend të kësaj, qeveria po pret për përmirësimin e kushteve të tregut.

“Është përgjegjësi e kompanive dhe tregtarëve të mbushin objektet e magazinimit për dimrin”, tha një zëdhënës i Ministrisë gjermane të Energjisë për POLITICO.

“Mbushja e objekteve të magazinimit e drejtuar nga qeveria do ta kufizonte më tej tregun e gazit dhe do t’i rriste çmimet edhe më shumë. Situata e furnizimit gjatë muajve të ardhshëm në fakt do të përkeqësohej”, shtoi ai.

Nëse kjo është qasja e duhur do të bëhet më e qartë gjatë dimrit, tha Laurent Ruseckas, analist i lartë i gazit në S&P Global.

Nëse temperaturat bien në mënyrë të pazakontë për këtë periudhë të vitit, tregtarët mund të detyrohen të blejnë furnizime shtesë në një kohë shumë të shkurtër, duke rritur çmimet, veçanërisht nëse Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur.

Nga ana tjetër, ndërhyrja e hershme mund të rrisë çmimet përpara kohe nëse dimri rezulton i butë.

“Nëse filloni të blini tani për të rritur rezervat në një nivel të përcaktuar politikisht, po i rritni çmimet tani për të siguruar që të mos përballeni me çmime edhe më të larta gjatë dimrit, kur është ftohtë”, tha Ruseckas.

Ngurrimi i Gjermanisë për të vepruar shpejt nxjerr në pah gjithashtu vështirësitë që has sektori i fragmentuar energjetik i BE-së në konkurrimin me ekonomitë më të centralizuara të Azisë.

Këto vende kanë vepruar më shpejt për të siguruar furnizimet, duke ua kaluar vazhdimisht vendeve evropiane në blerje, edhe pse edhe ato përballen me nivele të ulëta të rezervave.

Analistë të tjerë paralajmërojnë se mund të shfaqen edhe probleme fizike me furnizimin.

Heinermann, nga INES, paralajmëroi se edhe nëse rezervat gjermane do të mbusheshin në 76 për qind të kapacitetit — nivel që SEFE thotë se është i arritshëm — kjo nuk do të garantonte domosdoshmërisht furnizim të mjaftueshëm nëse dimri do të ishte “jashtëzakonisht i ftohtë”.

Një situatë e tillë mund të prekë edhe vendet fqinje, të cilave Gjermania u ka premtuar ndihmë emergjente me gaz, përfshirë Austrinë, Zvicrën, Italinë dhe Danimarkën.

Heinermann i bëri thirrje qeverisë gjermane të nxisë rimbushjen më të shpejtë të rezervave duke ulur tarifat e rrjetit për objektet e magazinimit ose duke hequr taksën e konvertimit, një tarifë që aplikohet për konvertimin e gazit në rrjetet kombëtare.

Berlini ka prezantuar tashmë planet për krijimin e një rezerve të re emergjente gazi, por ajo do të mbulojë vetëm 10 për qind të kapacitetit të magazinimit të gazit në vend dhe pritet të nisë zyrtarisht funksionimin verën e ardhshme.

Nuk është çudi që edhe konsumatorë të tjerë të mëdhenj të gazit kanë ndërhyrë tashmë përmes sektorit publik.

Holanda, një tjetër mbështetëse e tregut të lirë që po përballet me rezerva të ulëta gazi, i akordoi në fillim të kësaj vere 1.2 miliardë euro kompanisë shtetërore të energjisë EBN, për të përshpejtuar rimbushjen e rezervave.

Por gjigantët energjetikë të Berlinit po i përmbahen ende qëndrimit të tyre.

Një zëdhënës i SEFE i tha POLITICO-s se, megjithëse “konfliktet ndërkombëtare” mund të ndikojnë në nivelet e rezervave në Evropë, objektivi prej 70 për qind “mbetet i arritshëm” pa ndërhyrje.

Ai theksoi se 78 për qind e kapacitetit gjerman të magazinimit është tashmë i rezervuar, megjithëse pranoi se kjo nuk përkthehet domosdoshmërisht në vëllimin aktual të gazit të magazinuar.

Masat rregullatore mund të jenë të dobishme nëse janë “të nevojshme”, shtoi ai, por mund të shtrembërojnë tregjet dhe të rrisin kostot.

Një zëdhënëse e Uniper ishte më pak optimiste, duke paralajmëruar se me ritmin aktual të rimbushjes do të bëhet “gjithnjë e më sfiduese” arritja e niveleve të synuara të magazinimit përpara fillimit të sezonit të dimrit.

Megjithatë, edhe Uniper nuk bëri thirrje për ndërhyrje të drejtpërdrejtë të qeverisë, por argumentoi se nevojiten stimuj më të mirë për rimbushjen e rezervave — në një linjë me thirrjet në rritje nga lobistët e industrisë së gazit në Bruksel për heqjen e plotë të rregullave.

Rruga Press