Milionat për pastrimin e lumit Lana në Tiranë nga ujërat e zeza, i mori lumi

Në dalje të Tiranës, përtej “Pallati me shigjeta”, ndotja e lumit të Lanës të vret sytë dhe të shpon hundët. Një kolektor i ujërave të zeza shkarkon lirisht mbi lumë jashtëqitjet që rrjedha i shtyn drejt perëndimit fillimisht në lumin Ishëm dhe më pas në detin Adriatik.

Cilësia e jetës së banorëve që jetojnë pranë këtij segmenti të Lanës i përngjan Mesjetës.

“Nuk ka asnjë lumë në Europë më të ndotur se Lana,” thotë me shqetësim Aleko Miho, aktivist mjedisor dhe profesor në Fakultetin e Shkencave të Natyrës në Tiranë. “Është aq keq, sa kur bëjmë matjet e ngarkesave bakteriale, niveli i ndotjes shënon përtej maksimumit që pranojnë instrumentet”.

Ndotja e Lanës nuk është një lajm i ri, pasi prej viteve ’60 në Shqipërinë komuniste, rrjeti i kanalizimeve të kryeqytetit është ndërtuar në mënyrë të tillë që derdhet drejt e në lumë.

Por tre dekada pas rënies së komunizmit, Tirana mbetet kryeqyteti i vetëm në Europë që nuk bën asnjë trajtim për rrjetin e vet të ujërave të ndotura – duke rrezikuar mjedisin dhe shëndetin e banorëve të saj.

Dështimi historik serviret megjithatë me një faturë të kripur financiare.

Qeveritë shqiptare kanë shpenzuar prej vitit 2008 dhjetramilionë euro për shërbime konsulence, tendera ndërtimi dhe shpenzime arbitrazhi për projektin e një impianti të trajtimit të ujërave të Lanës, kontrata e të cilit u ndërpre në mënyrë të paligjshme nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë në vitin 2018.

Projekti ushqen edhe sot të vetmen shpresë për zgjidhjen e pjesshme të problemit të ujërave të zeza të Tiranës, ndonëse vegjeton prej vitesh i papërfunduar dhe në rrezik amortizimi në zonën e Kasharit.

Agjencia Kombëtare e Ujësjellës-Kanalizimeve, AKUK, i tha BIRN se po punon për finalizimin e projektit, i cili po i nënshtrohet aktualisht një vlerësimi të ri mbi gjendjen e tij.

“Aktualisht nga shërbimi i konsulencës po zhvillohet një analizë e detajuar inxhinierike për vlerësimin e gjendjes aktuale të projektit si dhe rishikimin e projektit të detajuar në përputhje me nevojat aktuale të zonës së shërbimit, të cilat do të shërbejnë si dokumentacion bazë për rifillimin dhe finalizimin e projektit,” tha AKUK.

Agjencia Japoneze e Bashkëpunimit Ndërkombëtar, JICA, e cila e financoi projektin përmes një kredie të butë në vitin 2008, tha gjithashtu se “kredia është ende e vlefshme dhe se projekti është në vazhdim”.

Por për ekspertët e mjedisit, ndërprerja e pajustifikuar e projektit ka sjellë pasoja të rënda dhe afatgjata për kryeqytetin.

“Vonesa mbi 7-vjeçare e projektit ka privuar qytetarët nga një shërbim bazë që duhej të ishte funksional prej kohësh, duke krijuar dëm social, ekonomik dhe mjedisor,” tha Aleksandër Trajçe, drejtori i organizatës mjedisore PPNEA.

Rruga Press