Vjedhja e votës si taktikë politike dhe kurthi i bllokimit institucional
Nga Sadri Ramabaja
Kur Republika dhe demokracia sfidohet nga krimi, koha është për guxim politik.
Guximi politik këtu nuk nënkupton arbitraritet, por vendosmëri për ta zbatuar ligjin; nuk nënkupton përjashtim, por rivendosje të rregullit; nuk nënkupton frikësim, por rikthim të besimit qytetar në institucionet publike.
Krimi i organizuar, përfshirë edhe atë politik, rrallëherë vepron në mënyrë lineare. Ai nuk synon vetëm përfitimin e menjëhershëm, por prodhimin e mjegullës, relativizimin e fajit dhe, mbi të gjitha, zhvendosjen e fokusit nga akti te procesi. Në këtë kuptim, ajo që po shfaqet sot rreth rinumërimit të votave dhe debatit publik për integritetin zgjedhor nuk është domosdoshmërisht kërkesë për transparencë, por mund të jetë pjesë e një taktike mbuluese.
Vjedhja e votave brenda një partie – në këtë rast PDK-së – nuk është vetëm çështje e konkurrencës së brendshme. Ajo shndërrohet në problem sistemik në momentin kur:
- projektohet si krizë e përgjithshme e procesit zgjedhor, dhe
- përdoret për të delegjitimuar rezultatin final, pavarësisht se kujt i shkon ai.
Këtu kemi të bëjmë me një logjikë të njohur të sabotimit politik: prodho fillimisht parregullsi të brendshme, pastaj shtrije dyshimin në nivel kombëtar, dhe në fund kërko “zgjidhje procedurale” që në thelb çojnë në bllokim institucional.
Rinumërimi si instrument, jo si zgjidhje
Rinumërimi i votave, në vetvete, është instrument ligjor dhe demokratik. Por në duar të gabuara, ai mund të shndërrohet në mekanizëm presioni politik. Kur kërkesa për rinumërim: nuk bazohet në prova të qarta, kur ai shoqërohet me diskurs viktimizues dhe zgjerohet pa kriter deri në diasporë, atëherë nuk kemi më të bëjmë me mbrojtje të votës së lirë, por me strategji të zvarritjes dhe delegjitimimit.
Në këtë fazë, krimi politik nuk kërkon domosdoshmërisht të fitojë zgjedhjet; i mjafton të pengojë funksionalitetin e institucioneve.
Koha për veprim të përgjegjshëm
Demokracitë e reja janë, për vetë natyrën e tyre sistemike, të brishta. Pikërisht për këtë arsye, kur ato goditen nga akte kriminale që cenojnë drejtpërdrejt integritetin e procesit politik – siç ishte rasti i abuzimit me votën brenda partisë në Kosovë – kërkohet jo thjesht reagim formal, por veprim i përgjegjshëm, i shpejtë dhe i vendosur i Shtetit.
Republika është goditur rëndë në këtë rast, jo për shkak të një guximi të tepruar të aktorëve kriminalë të maskuar me petkun politik dhe institucional, por për shkak të mungesës së guximit politik për të vepruar me kohë, si dhe për shkak të një sistemi drejtësie që për një kohë të gjatë ka dështuar të ushtrojë funksionin e tij parandalues dhe ndëshkues. Në këtë kuptim, problemi nuk qëndron vetëm te akti kriminal në vetvete, por te ambienti i tolerancës institucionale që e bën atë të mundshëm.
Në këtë kontekst, reagimi i sotëm i kryeprokurorit të Prizrenit përbën një ogur të mirë. Ai sinjalizon rikthimin, qoftë edhe të vonuar, të veprimit shtetëror si shprehje e sovranitetit juridik dhe e përgjegjësisë publike. Një shtet që reagon ndaj shkeljeve të rënda të rendit demokratik nuk po ushtron represion, por po mbron vetë themelet e republikës.
Politika e guximshme, shih për këtë, shprehet studjuesja gjermane Dr. Gerlinde Niehus,ajoështë, ndër të tjera, e orientuar nga vlerat. Prandaj udhëhiqet, edhe nën presion, nga parime të qarta si drejtësia, dinjiteti apo shteti i së drejtës. Vizioni i saj është “e mira më e lartë”, përtej interesave të ngushta egoiste dhe përfitimeve afatshkurtra.
Në rrethana të tilla, politikat e guximshme nuk janë në kundërshtim me demokracinë, por në përputhje të plotë me interesat e Shtetit dhe të rendit demokratik. Guximi politik këtu nuk nënkupton arbitraritet, por vendosmëri për ta zbatuar ligjin; nuk nënkupton përjashtim, por rivendosje të rregullit; nuk nënkupton frikësim, por rikthim të besimit qytetar në institucionet publike.
Pa këtë guxim, demokracia mbetet formë pa substancë dhe republika rrezikon të shndërrohet në një hapësirë të kapur nga interesa klienteliste dhe praktika kriminale. Me të, ajo fiton shansin të konsolidohet si rend politik funksional, i aftë të mbrojë veten nga devijimet e brendshme.
Kurthi i ri: nga manipulimi elektoral te vakuumi institucional
Kosova ka përvojë të mjaftueshme me vakuume institucionale për ta ditur se ato nuk janë aksidentale. Ato prodhohen. Dhe shpesh prodhohen pikërisht përmes krizave artificiale të legjitimitetit, ku askush nuk merr përgjegjësi direkte, por të gjithë kërkojnë “më shumë procedurë”.
Në këtë kuptim, vjedhja e votës brenda një partie nuk është vetëm shkelje morale apo ligjore; ajo mund të jetë gur themeli i një skenari më të gjerë, që synon:
- delegjitimimin e rezultatit,
- vonimin e konstituimit të institucioneve,
- dhe rikthimin e logjikës së pazareve politike jashtë vullnetit qytetar.
Opozita në kërkim të alibisë për bllokimin e institucioneve
Kjo sjellje e opozitës ndaj votës—fillimisht brenda llojit e më pas në raport me procesin zgjedhor në tërësi—tregon se mosnjohja de facto e rezultatit të zgjedhjeve të shkurtit nuk është episod i izoluar, por pjesë e një qëndrimi politik të konsoliduar. Në këtë prizëm, kontestimi aktual i procedurave nuk synon vetëm rivlerësimin e disa rezultateve, por përgatit terrenin për mosnjohjen e plebishitit të 28 dhjetorit si akt politik legjitim. Kjo logjikë e refuzimit të vazhdueshëm të verdiktit qytetar e zhvendos konfliktin nga fusha e garës demokratike në territorin e delegjitimimit sistemik. Megjithatë, reagimi i sotëm i kryeprokurorit të Prizrenit mund të lexohet si sinjal se shteti—përtej kalkulimeve politike—po përpiqet të rikthejë monopolin e ligjshmërisë dhe të vendosë kufij të qartë mes kontestimit demokratik dhe minimit të rendit kushtetues. Nëse ky reagim pasohet nga veprime konsistente dhe transparente, ai mund të shënojë jo vetëm ndërhyrjen e drejtësisë, por edhe rikthimin e shtetit si aktor funksional në mbrojtje të vullnetit elektoral.
Kjo logjikë e refuzimit të vazhdueshëm të verdiktit qytetar e zhvendos konfliktin nga fusha e garës demokratike në territorin e delegjitimimit sistemik.
Përfundim
Demokracia nuk rrënohet gjithmonë nga grushtet e shtetit. Shpesh ajo gërryhet nga brenda, përmes procedurave të keqpërdorura, dyshimeve të kultivuara dhe “kërkesave të arsyeshme” që në fakt prodhojnë paralizë.
Nëse vjedhja e votës tolerohet, relativizohet ose instrumentalizohet, atëherë ajo nuk është më vetëm krim elektoral — por strategji politike për bllokim shtetëror.
Rruga Press