Shumica parlamentare ka legjitimitet kushtetues, bllokadat bien ndesh me demokracinë

Shkruan Illir Kërçeli

Rendi kushtetues i Republikës së Kosovës është ndërtuar mbi parimin e demokracisë përfaqësuese, ku vullneti politik i qytetarëve përkthehet në shumicë parlamentare përmes zgjedhjeve të lira dhe demokratike. Në këtë kuptim, shumica prej 51% e deputetëve në Kuvend përbën shumicën kushtetuese minimale, të cilës Kushtetuta i njeh të drejtën legjitime për të formuar institucionet qendrore dhe për të udhëhequr procesin qeverisës.

Kushtetuta e Kosovës nuk operon mbi parimin e konsensusit të detyrueshëm politik, por mbi parimin e shumicës parlamentare, të balancuar me mekanizma proceduralë dhe mbrojtës për pakicën. Kjo reflektohet qartë në zgjedhjen e Qeverisë, ku Kryeministri dhe kabineti i tij zgjidhen me shumicë të thjeshtë votash, si shprehje direkte e vullnetit elektoral të qytetarëve.

Megjithatë, Kushtetuta bën dallim të vetëdijshëm ndërmjet funksioneve ekzekutive dhe funksioneve përfaqësuese unifikuese, siç është Presidenti i Republikës. Për këtë arsye, procesi i zgjedhjes së Presidentit është ndërtuar në mënyrë graduale: dy raundet e para kërkojnë shumicë të kualifikuar prej 80 votash, duke synuar një figurë me mbështetje më të gjerë politike, ndërsa raundi i tretë kthehet në parimin e shumicës së thjeshtë (61 vota), për të shmangur bllokadën institucionale.

Kjo arkitekturë kushtetuese tregon qartë se Kushtetuta nuk i jep pakicës të drejtën për veto politike, por as nuk e lejon shumicën të anashkalojë procedurat. Kuorumi, pjesëmarrja dhe votimi janë elemente procedurale që garantojnë funksionimin e Kuvendit, por ato nuk mund të shndërrohen në instrumente për të mohuar rezultatin zgjedhor, as nga shumica, as nga pakica.

Aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese, përfshirë edhe rastin e vitit 2011 mbi zgjedhjen e Presidentit, nuk e kanë relativizuar parimin e shumicës, por kanë insistuar në respektimin e procedurës kushtetuese. Gjykata nuk ka krijuar detyrime politike për deputetët, por ka sqaruar se institucionet duhet të funksionojnë brenda kornizës kushtetuese, duke mos lejuar as bllokim artificial, as imponim arbitrar.

Në këtë kontekst, është e domosdoshme një vëmendje e veçantë ndaj faktit se shumica parlamentare prej 51% nuk është thjesht shumicë numerike, por shprehje e drejtpërdrejtë e vullnetit qytetar, të cilit Kushtetuta i jep legjitimitet për të qeverisur. Mohimi politik i këtij realiteti, përmes retorikës së delegjitimimit apo përmes përdorimit ekstrem të mjeteve procedurale, bie ndesh me frymën e demokracisë kushtetuese.

Në të njëjtën kohë, shumica parlamentare mbetet e kufizuar nga Kushtetuta, nga nevoja për respektim të procedurës dhe nga detyrimi për të garantuar funksionimin normal të institucioneve. Demokracia kushtetuese në Kosovë nuk është sundim i shumicës pa kufij, por as pengmarrje e shtetit nga pakica.

Prandaj, respektimi i rendit kushtetues kërkon: njohjen e së drejtës së shumicës për të qeverisur, respektimin e procedurave kushtetuese në çdo fazë institucionale, dhe refuzimin e çdo praktike politike që synon të zëvendësojë vullnetin elektoral me bllokadë artificiale.

Vetëm në këtë ekuilibër ndërmjet shumicës, procedurës dhe përgjegjësisë kushtetuese mund të funksionojë në mënyrë të qëndrueshme demokracia parlamentare e Republikës së Kosovës.

Rruga Press