Inceneratorët e fikur/ AFP: Mbeturinat pushtojnë lumenjtë në Shqipëri, përkeqësojnë përmbytjet

Agjencia franceze e lajmeve, AFP, i ka kushtuar së fundmi një artikull situatës së përmbytjeve në vendin tonë, ku mijëra hektarë tokë dhe banesa u pushtuan nga uji.

Artikulli shkruan se një ndër arsyet kryesore përse lumenjtë kanë dalë nga shtrati është sasia e madhe e mbeturinave që janë hedhur në to duke penguar rrjedhën normale të ujit.

Edhe pse qeveria ka investuar dhjetëra millionë euro për Inceneratorët që nuk janë ndezur asnjëherë, pamjet e publikuara nga media e huaj tregojnë sasi të mëdha mbeturinash, të cilat supozohej të zhdukeshin nga djegësit.

Jo vetëm që nuk janë zhdukur, por janë kthyer edhe në burim përmbytjesh duke rrezikuar jetën e dhjetëra qytetarëve.

Që nga fillimi i janarit, reshjet e rrëmbyeshme të shiut kanë lënë 14,000 hektarë të përmbytura, rreth 1,200 shtëpi të përmbytura dhe të paktën një person të vdekur në Shqipëri.

Edhe pse ujërat e përmbytjeve po bien në disa pjesë të vendit, forca e përrenjve ka dëmtuar digat dhe disa zona mbeten nën ujë.

Por vendasit dhe kryeministri i vendit thanë se rrjedha e mbeturinave në kanalet ujore e përkeqësoi problemin, duke bllokuar lumenjtë tashmë të fryrë.

“Këtë vit ishte një katastrofë e vërtetë. Shtrati i lumit u mbush plotësisht me mbeturina plastike, të rrëmbyera nga ujërat e përmbytura”, tha për AFP-në Ramazan Malushi, një banor i Shkozetit, pranë bregdetit Adriatik.

Pas përmbytjeve, të cilat detyruan qindra evakuime, kryeministri i vendit, Edi Rama, postoi një foto të një lumi të bllokuar nga mbeturinat.

“Kjo është ajo që ndodh nëse i hedh shishet në anë të rrugëve”, tha udhëheqësi në postimin e tij.

Udhëheqësi i krahut të majtë është kritikuar nga opozita e vendit për mënyrën se si i ka trajtuar përmbytjet dhe për neglizhencën e supozuar të kanaleve të kullimit dhe rrugëve ujore, pasi Rama hodhi poshtë thirrjet për të shpallur gjendje fatkeqësie natyrore.

Por Mihallaq Qirjo nga OJQ-ja Qendra e Burimeve Mjedisore tha se çështja e menaxhimit të dobët të lumenjve ka qenë e hershme.

Krahas mbeturinave, në lumenjtë e vendit ishin grumbulluar dekada të tëra zhavorri dhe sedimenti, duke ngushtuar rrjedhën e tyre, tha Qirjo.

‘Shkatërrimi’ nën mbeturina

Ujërat e përmbytjeve në qytetin portual të Durrësit, i cili ishte goditur rëndë gjatë reshjeve të rrëmbyeshme, lanë pas grumbuj mbeturinash të mbuluara me baltë në shumë nga brigjet e lumenjve të qytetit, sipas një gazetari të AFP të martën.

Qese plastike të hedhura, lodra të ndyra, shishe dhe mbeturina të tjera mund të shihen gjithashtu duke bllokuar rrugët ujore në disa pjesë të qytetit.

Ndërsa ujërat e përmbytjeve lëvizin poshtë rrjedhës drejt detit, ekziston frika se, ashtu si në stuhitë e mëparshme, mbeturinat do të hidhen në Adriatik dhe mund të transportohen nga rrymat në vende të tjera.

Një stuhi që goditi rajonin në fund të nëntorit la plazhe deri në Dubrovnik në Kroaci të ndotura me mbeturina që besohet se vijnë nga Shqipëria — mbi 100 kilometra (62 milje) në jug.

“Lumenjtë dhe përrenjtë po shemben nën qindra ton mbeturina”, thotë biologu i Universitetit të Tiranës, Ferdinand Bego.

Ndërsa përmbytjet bëhen më të shpeshta për shkak të ndryshimeve klimatike, normat e ulëta të riciklimit në Shqipëri po thellojnë ndikimin e tyre, tha Bego.

Vendi riciklon vetëm rreth 15 përqind të mbeturinave të tij plastike, tha ai, ndërsa pjesa tjetër hidhet në deponi ose ilegalisht në natyrë.

Ai tha se efekti i ndotjes nga plastika ishte i gjerë dhe “ndot rëndë të gjitha ekosistemet – tokën, ujin, ajrin – me pasoja të rënda shëndetësore”.

Qeveria e Ramës ka miratuar një strategji kombëtare për klimën dhe energjinë dhe gjithashtu planifikon ligje për të ndëshkuar më rëndë krimet mjedisore, siç është hedhja e paligjshme e mbeturinave.

Shqipëria është ndër vendet evropiane më të rrezikuara nga fatkeqësitë klimatike, sipas një raporti të Bankës Botërore të vitit 2024.

Rruga Press