The Times: Bum dhe krizë në Rivierën Shqiptare / Banorët kundër investitorëve strategjikë

Zhvilluesit po nxitojnë të ndërtojnë resorte luksoze. Por vendasit kanë frikë se mënyra e tyre e jetesës është në rrezik — dhe zemërimi po shpërthen ndaj taktikave “me dorë të fortë”.

Polici në pension shtrëngoi bicepsat dhe buzëqeshi.
“E sheh ato gurë?” – tha Hyso Xhuveli, 75 vjeç, duke treguar me dorë gurët e mprehtë përgjatë rrugës me pluhur, gati për t’u hedhur. “Do t’i përdorim nëse ata kthehen.”

Xhuveli nuk dukej sikur po bënte shaka. Pak muaj më parë, ai ndihmoi të dëbohej një eskavator i dërguar në Tragjas – një fshat në jug të Shqipërisë – nga njeriu më i pasur i vendit, për të shkatërruar tokën ku qëndronim.

Shoferi i ekskavatorit kishte ardhur për të nisur punën për një tubacion që do të sillte ujë nga burimi i fshatit në kompleksin multi-miliardë-euro Green Coast, që po ndërtohet nga biznesmeni i pajisjeve shtëpiake Samir Mane, 15 milje më tej përgjatë bregdetit Adriatik.

Burimi ka ushqyer fshatin që nga koha e Ilirëve, fqinjët e grekëve të lashtë. Ai furnizon një pellg kristal të qartë dhe vadit lulet e egra, fushat me grurë dhe livadhet ku kullosin lopët e delet.

Punimet për Green Coast nisën katër vite më parë, dhe tashmë dy nga katër fazat e planifikuara janë hapur. Kur të përfundojë, kompleksi do të shtrihet në 90 hektarë dhe do të përfshijë vila luksoze, shtatë hotele me pesë yje, restorante, plazhe private, stacione policie e ambulance dhe një pistë helikopterësh. Është zhvillimi turistik më i madh në Shqipëri që prej hapjes së saj ndaj të huajve pas rënies së komunizmit në 1990.

Por përballë tij është një revoltë. Në mars, Xhuveli dhe qindra burra e gra nga Tragjasi rrethuan ekskavatorin, duke u përplasur me rreth 50 policë derisa këta të fundit u tërhoqën në kodra. Nuk u prek asnjë pëllëmbë toke.

Tragjasi është një nga mbi 30 komunitete që kanë protestuar kundër rrjetit të tubacioneve të planifikuara për të furnizuar Green Coast dhe resortet e tjera aty pranë, të cilat do të zënë një sipërfaqe sa gjysma e Londrës së Madhe.

Banorët kanë frikë se tubacionet do t’i lënë pa ujë për jetesën e tyre. Pas një historie të gjatë përplasjesh me pushtuesit, përfshirë edhe partizanët që luftuan përkrah oficerëve britanikë kundër gjermanëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, ata nuk tremben lehtë.

“Mbaje mend fjalën time, do të ketë gjak nëse kjo vazhdon…” – tha Mezin Ramohitoj, kryeplaku i fshatit, që punon si murator. “Ende ka vend në memorialin e luftës së fshatit.”

“Jemi gati të vdesim për këtë ujë,” tha Xhuveli duke treguar përsëri burimin e fshatit. “Pa të, ne nuk jemi asgjë. Ata duhet ta dinë këtë.”

Rruga Press