Sllovenia po përgatit një referendum që mund të ndikojë në anëtarësimin e saj në NATO: Cilat janë pasojat e mundshme për Ballkanin Perëndimor?
Sllovenia po përgatit një referendum që mund të ndikojë në mënyrë drastike në të ardhmen e saj në NATO
Së pari, qytetarët do të vendosin për një propozim për të rritur buxhetin e mbrojtjes në 3% të PBB-së deri në vitin 2030 – në përputhje me objektivat e reja të NATO-s. Megjithatë, mënyra se si është formuluar pyetja, ka shumë të ngjarë që shumica të votojë kundër, shkruan Gjykata Evropiane e Drejtësisë.
Nëse kjo ndodh, Kryeministri Robert Golob ka njoftuar një referendum të dytë për largimin nga NATO. Siç deklaroi ai: “Ose qëndrojmë në NATO dhe paguajmë detyrimet tona, ose largohemi nga aleanca. Çdo gjë tjetër është mashtrim populist i qytetarëve.”
Pse është kjo e rëndësishme?
Sllovenia nuk ndjen një kërcënim të menjëhershëm sigurie as nga Rusia dhe as nga Serbia. Ajo është anëtare e NATO-s që nga viti 2004, por nuk ka qenë kurrë midis vendeve që përmbushin objektivin e shpenzimit të dy përqind të PBB-së për mbrojtje.
Koalicioni qeverisës i partive të qendrës së majtë (përfshirë të majtën) kundërshton rritjen e shpenzimeve ushtarake. E majta mbetet kundër vetë anëtarësimit në NATO. Vendimi për të mbajtur referendumin e parë erdhi nga eurodeputetët e majtë.
Strategjia e Golobit
Kryeministri po përpiqet t’i bëjë gjërat të qarta. “Nëse duam të qëndrojmë në NATO, duhet të paguajmë për të. Përndryshe, duhet të flasim hapur për largimin.”
Golobi ka arritur të fitojë mbështetjen e qeverisë për një rritje graduale të shpenzimeve ushtarake (0.2 pikë përqindjeje në vit), por një referendum i nxitur nga Partia e Majtë mund ta zhvlerësojë këtë plan.
Prandaj, ai tani po shqyrton mundësinë e përmbysjes së çështjes dhe detyrimit të qytetarëve të zgjedhin – më shumë shpenzime ose largim nga NATO.
Çfarë më pas?
Zgjidhja më e zgjuar që po shqyrtohet aktualisht nga politikanët sllovenë do të ishte arritja e një marrëveshjeje me opozitën për të anuluar referendumin mbi shpenzimet e mbrojtjes. Kjo do të shmangte gjithashtu një referendum tjetër, shumë më të rrezikshëm, mbi anëtarësimin në NATO.
Përndryshe, e gjithë situata mund të jetë një dhuratë për kundërshtarët e NATO-s, veçanërisht Rusinë, e cila me siguri do ta përdorë këtë krizë politike për të minuar unitetin brenda aleancës.
Cilat janë pasojat për Ballkanin Perëndimor?
- Sinjali i dobësisë brenda NATO-s
Nëse Sllovenia, një anëtare e BE-së dhe NATO-s, do të merrte seriozisht në konsideratë largimin nga aleanca, kjo do të dërgonte një sinjal të fortë se uniteti i NATO-s është i dobët, veçanërisht midis shteteve anëtare më të vogla pa kërcënim të menjëhershëm për sigurinë. Një precedent i tillë do të inkurajonte rrymat euroskeptike ose neutrale në vendet e tjera të rajonit dhe do të forconte ndikimin rus, veçanërisht në Serbi dhe pjesë të Bosnjës dhe Hercegovinës.
- Ndikimi në zgjerimin e NATO-s në rajon
Një tërheqje e mundshme e Sllovenisë do ta bënte më të vështirë për vendet e reja të bashkoheshin, në veçanti: Bosnjën dhe Hercegovinën, ku anëtarësimi është bllokuar tashmë nga rezistenca politike nga Republika Srpska; Kosova, e cila po kërkon anëtarësim, por përballet me rezistencë për shkak të statusit të saj; Serbia, e cila është kushtetutërisht ushtarakisht neutrale, por mund të forcojë narrativën e saj anti-NATO.
Nëse anëtarët fillojnë të largohen nga aleanca, ose nëse kjo diskutohet seriozisht, motivimi i rajonit për të kërkuar anëtarësim ka të ngjarë të zvogëlohet.
- Destabilizim i mëtejshëm në kohë krize
Situata është shfaqur në një kohë të ndjeshme – lufta në Ukrainë është ende duke vazhduar dhe NATO po përpiqet të tregojë unitet dhe vendosmëri, tensionet politike po rriten në Ballkanin Perëndimor (p.sh. Bosnja dhe Hercegovina, Kosova dhe Serbia), Rusia po kërkon çdo çarje në arkitekturën evropiane të sigurisë për të zgjeruar ndikimin e saj.
Referendumet në Slloveni mund të paraqiten si një simptomë e dobësisë së Perëndimit, gjë që i sjell dobi propagandës në një rajon që tashmë është skeptik ndaj NATO-s.
Përfundim
Gjëja më e rëndësishme për stabilitetin e rajonit është që NATO të mbetet e bashkuar dhe që anëtarë si Sllovenia të përcaktojnë qartë vendin e tyre në arkitekturën evropiane të sigurisë.
Rruga Press