Samiti i SCO-së në Kinë: Xi, Putin dhe Modi bashkojnë forcat për një rend “post-amerikan”

Më shumë se 20 liderë botërorë do të mblidhen në Kinë javën e ardhshme me ftesë të Presidentit kinez Xi Jinping për një forum mbi sigurinë rajonale, një shfaqje solidariteti nga të ashtuquajturat vende “jugore” përballë një rendi global të tronditur nga administrata amerikane.

Përveç Presidentit rus Vladimir Putin, në samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO), i cili do të mbahet në qytetin portual të Tianjinit nga 31 gushti deri më 1 shtator, janë ftuar edhe udhëheqës nga Azia Qendrore, Lindja e Mesme, Azia Jugore dhe Azia Juglindore.

Kryeministri indian Narendra Modi do të jetë i pranishëm në samit, duke bërë vizitën e tij të parë në Kinë në më shumë se shtatë vjet, ndërsa Pekini dhe Nju Delhi përpiqen të qetësojnë tensionet e shkaktuara nga përplasjet vdekjeprurëse kufitare në vitin 2020.

Narendra Modi, Xi Jinping dhe Vladimir Putin kishin ndarë të njëjtën skenë vitin e kaluar në samitin e BRICS në Kazan të Rusisë, ndërsa udhëheqësit perëndimorë i kthyen shpinën udhëheqësit rus për shkak të luftës së tij në Ukrainë.

Javën e kaluar, përfaqësuesit e ambasadës ruse në Nju Delhi thanë se Moska shpresonte që bisedimet trepalëshe me Kinën dhe Indinë do të zhvilloheshin së shpejti.

“Xi do të dëshirojë ta përdorë samitin për të treguar se si po fillon të duket një rend ndërkombëtar post-amerikan dhe se të gjitha përpjekjet e Shtëpisë së Bardhë që nga janari për t’iu kundërvënë Kinës, Iranit, Rusisë dhe tani Indisë, nuk kanë pasur efektin e dëshiruar”, vërejti Eric Olander, kryeredaktor i Projektit China-Global South, një agjenci kërkimore.

“Shikoni sa shumë e kanë tronditur BRICS-ët (Presidentin e SHBA-së) Donald Trump, gjë që është pikërisht ajo për të cilën janë krijuar këto grupe.”

Samiti i këtij viti i SCO-së do të jetë më i madhi që nga themelimi i organizatës në vitin 2001, tha javën e kaluar një zyrtar i Ministrisë së Jashtme kineze. Ai e quajti bllokun “një forcë të rëndësishme në ndërtimin e një lloji të ri marrëdhëniesh ndërkombëtare”.

Organizata, fillimisht e përqendruar në siguri, përbëhej nga vetëm gjashtë kombe, përpara se të zgjerohej në 10 anëtarë të përhershëm dhe 16 vende dialogu dhe vëzhgimi në vitet e fundit. Fusha e veprimit e SCO-së është zgjeruar gjithashtu, nga siguria dhe antiterrorizmi te bashkëpunimi ekonomik dhe ushtarak.

ZBATIM “FUZZY”

Analistët besojnë se zgjerimi është një përparësi për shumë vende në grup, edhe pse organizata nuk ka prodhuar rezultate të konsiderueshme në aspektin e bashkëpunimit gjatë viteve. Ata gjithashtu vërejnë se Kina vlerëson imazhin e solidaritetit të reflektuar nga SCO, veçanërisht në një kohë politikash të çrregullta dhe gjeopolitike në ndryshim.

“Vizioni i saktë që përfaqëson SCO dhe zbatimi i tij praktik janë mjaft të paqarta. Është një platformë që ka fuqi gjithnjë e në rritje për të thirrur, e cila ndihmon në projektimin narrativ”, tha Manoj Kewalramani, kryetar i programit kërkimor Indo-Paqësor në Institutin Takshashila me seli në Bangalore.

“Por efektiviteti i SCO-së në adresimin e çështjeve të rëndësishme të sigurisë mbetet shumë i kufizuar.”

Fërkimet mbeten gjithashtu midis disa anëtarëve, siç janë India dhe Pakistani.

Në takimin e qershorit, ministrat e mbrojtjes të SCO-së nuk arritën të miratojnë një deklaratë të përbashkët pasi India kundërshtoi. New Delhi e kundërshtoi deklaratën, e cila nuk i referohej sulmit të 22 prillit në Kashmirin e kontrolluar nga India apo përleshjeve që pasuan midis Indisë dhe Pakistanit.

Nju Delhi gjithashtu refuzoi t’i bashkohej dënimit të përbashkët të sulmeve izraelite ndaj Iranit, një shtet anëtar i SCO-së, në fillim të qershorit.

Por zbutja e tensioneve të fundit midis Indisë dhe Kinës pas pesë vitesh fërkimesh të shtuara kufitare, si dhe presioni i ripërtërirë tarifor i administratës Trump ndaj Nju Delhit, kanë rritur shpresat për një takim pozitiv midis Xi Jinping dhe Narendra Modi.

“Ka të ngjarë që (Nju Delhi) ta gëlltisë krenarinë e tij dhe t’i lërë mënjanë çështjet e SCO-së të këtij viti në një përpjekje për të ruajtur vrullin e uljes së tensioneve me Kinën, e cila është një përparësi kyçe për Modin për momentin”, vërejti Olander.

Tregtia, lidhshmëria, respekti për sovranitetin dhe integritetin territorial janë ndër prioritetet e Indisë në SCO, tha Tanmaya Lal, një zyrtare në Ministrinë e Punëve të Jashtme indiane.

Narendra Modi pritet gjithashtu të zhvillojë takime dypalëshe në margjinat e samitit.

Analistët presin që India dhe Kina të njoftojnë masa të reja kufitare, të tilla si tërheqjen e trupave, lehtësimin e kufizimeve tregtare dhe të vizave, bashkëpunimin në fusha të reja, duke përfshirë klimën, dhe një angazhim më të gjerë të qeverive dhe popujve.

Pavarësisht mungesës së njoftimeve të konsiderueshme politike që priten në samit, ekspertët paralajmërojnë se tërheqja e bllokut ndaj Jugut global nuk duhet nënvlerësuar.

“Ky samit ka të bëjë me imazhin, një imazh vërtet të fuqishëm”, thotë Eric Olander.

Kryeministri indian do të largohet nga Kina pas samitit, ndërsa Vladimir Putin do të mbetet në Pekin për një paradë ushtarake që feston 80-vjetorin e përfundimit të Luftës së Dytë Botërore më vonë këtë javë.

(Shkruar nga Laurie Chen; versioni francez nga Etienne Breban, redaktuar nga Kate Entringer)

Rruga Press