Politico: Serbia i lejoi spiunët e Putinit të testojnë “topa zanorë” mbi qen

Oficerë të inteligjencës serbe kanë testuar topa zanorë mbi qen në bashkëpunim me shërbimin famëkeq rus të sigurisë, sipas dokumenteve shtetërore që i ka siguruar POLITICO.

Dokumentet nga Serbia konfirmojnë se administrata e presidentit Aleksandar Vuçić ka kryer eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë, të njohur në mënyrë kolokviale si topa zanorë, dy javë pas një proteste antiqeveritare në Beograd, e cila u ndërpre nga ajo që protestuesit e përshkruan si një shpërthim zanor paralizues.

Testimi i përbashkët i armëve zanore mbi kafshë nxjerr në pah thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë midis Rusisë – kundërshtarit më agresiv të Bashkimit Evropian – dhe Serbisë, një vend kandidat për në BE me proces të bllokuar integrimi, qeveria e të cilit po përballet me sfida serioze.

Pajisjet Akustike me Rreze të Gjatë (LRAD) tregtohen si mjete komunikimi në distanca të mëdha, por kur përdoren nga afër mund të shkaktojnë dëmtime të dëgjimit. Gjithashtu është raportuar se ato mund të shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria serbe ka mohuar përdorimin e topave zanorë kundër demonstruesve.

Serbia ndodhet në valën më të madhe të protestave në dekadat e fundit. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz – herë pas here edhe qindra mijëra qytetarë – kanë dalë në rrugë në mbarë vendin, duke organizuar protesta të rregullta masive që pasqyrojnë zemërimin në rritje ndaj qeverisë.

Më 15 mars 2025, gjatë një prej protestave më të mëdha, një zhurmë e papritur dhe shurdhuese përshkoi bulevardin kryesor të Beogradit, duke i detyruar njerëzit të strehoheshin në panik.

Pamje të filmuara nga disa kënde tregojnë se si trazimi u përhap nëpër turmën e dendur, përpara se njerëzit të shpërndaheshin në panik. Demonstruesit që u paraqitën në urgjencat e Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata thanë se kishin dëgjuar një zhurmë si “një grup motoçiklistësh” ose “një lokomotivë” që po afrohej drejt tyre.

Pasi fillimisht i hodhi poshtë akuzat se autoritetet kishin përdorur topa zanorë, Vuçić deklaroi se “brenda 48 orëve do të zhvillohet një hetim i plotë dhe më pas të gjithë ata që janë përgjegjës për këto fabrikime brutale dhe gënjeshtra do të mbajnë përgjegjësi para institucioneve”.

Ministri i Brendshëm Ivica Dačić gjithashtu mohoi çdo keqpërdorim, duke këmbëngulur se Serbia “nuk ka përdorur asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë të ashtuquajturin top zanor”.

Një muaj pas protestës, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit (BIA) publikoi një raport të porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë së Rusisë (FSB), ku pretendohet se pajisjet me nivel të lartë decibelësh “nuk janë përdorur gjatë protestave” dhe se nuk ka pasur ndikim masiv “psikologjik, moral apo fizik” mbi njerëzit.

Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë nuk iu përgjigj kërkesës për koment.

Testimi mbi kafshët

Testet mbi kafshët janë kryer si pjesë e hetimit pas protestave, sipas dokumenteve që ka parë POLITICO, të hartuara nga BIA dhe një ministri qeveritare.

Qëllimi ishte të vlerësohej nëse simptomat e përshkruara nga protestuesit përputheshin me efektet e topave zanorë, të cilët zyrtarët serbë kishin pranuar më parë se policia i posedon.

Rreth dy javë pas protestës, specialistë të inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në një poligon testimi të BIA-s për të vlerësuar “efektin e emetuesve mbi objekte biologjike”. Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të “ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike”.

Kafshët u ekspozuan ndaj dy modeleve LRAD – LRAD 100X MAG-HS dhe LRAD 450XL – të prodhuara nga kompania amerikane Genasys me seli në Kaliforni, në “distanca prej 200, 150, 100, 50 dhe 25 metrash”, sipas dokumenteve.

Fletët teknike të këtyre modeleve tregojnë se ato mund të emetojnë zë deri në 150 decibelë, ekuivalent me zhurmën e një avioni reaktiv gjatë ngritjes.

Dokumentet sugjerojnë gjithashtu se testet mund të jenë kryer pa miratimet e nevojshme për eksperimente mbi kafshët.

“Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave… nuk ka informacion nëse janë kryer testime të efekteve të LRAD 100H dhe LRAD 450XL, si dhe testime të tjera të efekteve të pajisjeve të tjera mbi qen”, thuhet në dokumente.

“Kjo ministri nuk ka pranuar kurrë një kërkesë për miratimin e testimeve mbi kafshë dhe, për rrjedhojë, nuk është nxjerrë asnjë vendim që të miratojë testimin në fjalë, as testime të tjera të ngjashme”, shtohet më tej.

Danilo Ćurčić, avokat për të drejtat e njeriut në Serbi, tha se qentë janë “nënshtruar eksperimenteve ose abuzimit”, siç përcaktohet nga Ligji për Mirëqenien e Kafshëve në Serbi.

Ai theksoi se ligji serb kërkon që eksperimentet mbi kafshët të regjistrohen paraprakisht dhe të miratohen nga organet kompetente – përfshirë një komision etik – dhe se ndalon shprehimisht testimin e kafshëve për “provën e armëve dhe pajisjeve ushtarake”.

Radomir Lazović, politikan i opozitës, i përshkroi testet si “pjesë e një fushate të Aleksandar Vuçić për të mbuluar përdorimin e topave zanorë kundër popullit të tij gjatë protestave të marsit”.

“Mijëra njerëz vitin e kaluar i ndjenë në lëkurën e tyre efektet masive të kësaj arme zanore”, tha ai.

Në raportin e tyre mbi eksperimentet me qen, FSB deklaroi: “Gjatë transmetimit të sinjaleve bazë dhe testuese, objektet biologjike (qentë) nuk ndjenë shqetësim (ndryshime në sjellje) në distancat e testuara. Qentë u kontrolluan tre ditë pas testeve dhe nuk u vërejt asnjë ndryshim në gjendjen e tyre.” /Politico

Rruga Press