Eurodeputetët kërkojnë ndalimin e menjëhershëm të ndërtimeve në zonat e mbrojtura dhe shfuqizimin e ligjit në Shqipëri

Eurodeputetët votojnë për t’i kërkuar Shqipërisë të shfuqizojë legjislacionin që lejon shkatërrimin e zonave të mbrojtura dhe të pezullojë çdo zhvillim të ri brenda tyre derisa kjo të realizohet.

Sot, Parlamenti Europian miratoi rezolutën e tij mbi Raportin e Komisionit për Shqipërinë për vitin 2025, duke shprehur shqetësim serioz për zhvillimet që po vazhdojnë brenda zonës së mbrojtur të Vjosë-Nartës dhe duke theksuar se sundimi i ligjit dhe standardet mjedisore të Bashkimit Europian janë kushte të panegociueshme për anëtarësimin.

Rezoluta kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, një legjislacion që ka mundësuar shkatërrimin e një prej vendeve natyrore më të jashtëzakonshme të Mesdheut dhe ka nxitur protestat më të mëdha qytetare që Shqipëria ka parë në një brez të tërë.

Ajo kërkon gjithashtu një “moratorium të menjëhershëm për procedurat e reja të lejeve, punimet ndërtimore dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa dispozitat e papajtueshme të Ligjit të ndryshuar për Zonat e Mbrojtura të shfuqizohen dhe të garantohet përputhja e plotë me standardet europiane të mbrojtjes së natyrës”.

Më shumë se 100,000 shqiptarë kanë dalë në rrugë gjatë 18 ditëve të fundit në atë që tashmë njihet globalisht si “Revolucioni i Flamingove” – një kryengritje popullore kundër shpyllëzimit të paligjshëm, shkatërrimit të dunave shekullore dhe habitateve të mbrojtura në Peizazhin e Mbrojtur Vjosë–Nartë.

Rezoluta e miratuar kërkon në mënyrë specifike shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat lejojnë ndërtimin e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe eliminojnë mekanizma kyç të mbikëqyrjes mjedisore. Eurodeputetët shprehën gjithashtu shqetësim të thellë për Ligjin Shqiptar për Investimet Strategjike, pasi procedurat e përshpejtuara të lejeve rrezikojnë të anashkalojnë kontrollin mjedisor në zona të ndjeshme.

Rezultati i votimit të sotëm bie në kontrast të fortë me reagimin e Komisionit Europian ndaj shkeljeve të konstatuara. Më 15 qershor, Marta Kos deklaroi se Komisioni kishte marrë garanci nga qeveria shqiptare se do të kryhej një vlerësim i ndikimit në mjedis, duke injoruar faktin se punimet e paligjshme kishin ndodhur tashmë – pa leje, pa transparencë dhe pa një vlerësim të tillë. Parlamenti Europian, sipas autorëve të deklaratës, ka treguar më shumë përkushtim sesa Komisioni në mbrojtjen e ligjeve të BE-së.

Peizazhi i Mbrojtur Vjosë–Nartë është pjesë e sistemit të fundit të paprekur deltash në Mesdhe. Ai strehon mbi 200 lloje shpendësh dhe më shumë se 70 specie të rrezikuara, ndodhet në një nga korridoret më të rëndësishme migratore të Europës dhe ofron habitat jetik për fokën mesdhetare murgeshë dhe breshkën detare Caretta caretta. Shtete anëtare të BE-së si Greqia, Italia dhe Kroacia kanë detyrime ligjore për mbrojtjen e këtyre specieve. Ajo që ndodh në këtë zonë nuk mbetet vetëm një çështje shqiptare.

Që nga fillimi i majit 2026, ndërtimet kanë vazhduar brenda zonës së mbrojtur pa publikimin e projektit, pa vlerësim të ndikimit në mjedis, pa konsultim publik dhe pa leje të vlefshme – në kundërshtim të drejtpërdrejtë me angazhimet e Shqipërisë në procesin e anëtarësimit, si në fushën e acquis mjedisor ashtu edhe në Klasterin 1 për sundimin e ligjit. Kjo vjen pas ndërtimit të diskutueshëm të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës në të njëjtën zonë, i cili nisi në nëntor 2021.

Joni Vorpsi, drejtues i Politikave dhe Avokimit në PPNEA, deklaroi:

“Thirrja e Parlamentit Europian për një moratorium të menjëhershëm është pikërisht ajo që na nevojitet në luftën tonë për të mbrojtur Vjosë-Nartën. Ajo u jep autoriteteve shqiptare kohën dhe qartësinë për t’u përafruar me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës dhe për të shmangur gabime të pakthyeshme që do të dëmtonin rrugën europiane të Shqipërisë. Ne e duam Shqipërinë në familjen europiane dhe pikërisht për këtë arsye nuk mund të lejojmë ta bëjmë gabim këtë proces.”

Anouk Puymartin, drejtuese e Politikave në BirdLife Europe, tha:

“Sot Parlamenti Europian është rreshtuar përkrah mijëra shqiptarëve që protestojnë në rrugët e Tiranës. Ky votim dërgon një mesazh të qartë: nuk mund të anëtarësohesh në Bashkimin Europian ndërsa shkatërron ligatinat e mbrojtura me buldozerë dhe anashkalon ligjet e tua. Mbrojtja e Vjosë–Nartës dhe respektimi i Direktivave për Shpendët dhe Habitatet janë kushte themelore për anëtarësimin në BE. Shqiptarët që protestojnë në Tiranë e dinin tashmë se mbrojtja e natyrës dhe mbrojtja e demokracisë janë e njëjta betejë. Sot, këtë e tha edhe Parlamenti Europian.”

Po shtohen shqetësimet se vende të tjera të Ballkanit Perëndimor që synojnë anëtarësimin në BE po e ndjekin me vëmendje situatën dhe mund të konsiderojnë legjislacione të ngjashme. Votimi i sotëm e bën të qartë se një rrugë e tillë është e papajtueshme me anëtarësimin në Bashkimin Europian. /birdlife.org/

Rruga Press