Ekspertët polakë zbulojnë pranë Shkodrës një tempull 2,000-vjeçar që dikur “kurorëzonte” një qytet të humbur

Arkeologët polakë kanë ndihmuar në zbulimin e mbetjeve të një tempulli unik 2,000-vjeçar në vendin ku ndodhet një “qytet i humbur” i rrallë në Ballkan.

Zbulimi i rëndësishëm u bë në Bushat, një fshat në veri të Shqipërisë, ku në vitin 2018 u zbulua për herë të parë një vendbanim i madh antik i lidhur me qytetërimin ilir para-romak.

Tempulli është struktura e parë ilire e këtij lloji që është identifikuar ndonjëherë në rajon dhe ofron njohuri të reja mbi një kulturë që dikur shtrihej në pjesën më të madhe të Ballkanit Perëndimor, thanë arkeologët.

Studiuesit besojnë se qyteti i zbuluar nën Bushatin e sotëm mund të jetë Bassania antike – një vendbanim ilir i humbur prej kohësh – megjithëse ende po kërkojnë prova përfundimtare për ta vërtetuar këtë.

Qyteti i fortifikuar dikur ndodhej mes dy qendrave të rëndësishme të botës së lashtë ilire: Shkodra, kryeqyteti i ilirëve, dhe Lezha (Lissos).

Tempull me stil antik

Gjatë sezonit më të fundit të gërmimeve, arkeologët nga Universiteti i Varshavës dhe Universiteti i Tiranës u përqendruan te akropoli i qytetit, i vendosur mbi një kodër që mbikëqyr të gjithë sitin arkeologjik.

Atje, ata zbuluan themelet e plota prej guri të një strukture të madhe drejtkëndore me përmasa 13.6 me 9.6 metra. Përmasat e saj përputhen me ato të tempujve klasikë grekë.

“Duke gjykuar nga pozicioni i ndërtesës në majë të kodrës dhe orientimi i saj sipas drejtimeve kryesore gjeografike, mund të konkludojmë se këto janë mbetjet e një tempulli që kurorëzonte akropolin e qytetit nga shekulli IV deri në shekullin II para Krishtit”, tha Piotr Dyczek, drejtor i Qendrës për Kërkime mbi Antikitetin e Evropës Juglindore në Universitetin e Varshavës.

Ai shtoi se arkeologët kanë zbuluar pjesërisht edhe një mur mbrojtës që rrethonte kodrën, i cili me shumë gjasë shërbente si temenos – një hapësirë e shenjtë e kushtuar një hyjnie.

Nga tempull në gurore

Arkeologët thanë se zbulimi ka një rëndësi të veçantë për studimet mbi kulturën ilire, pasi asnjë tempull i ngjashëm nuk ishte gjetur më parë në Shqipërinë veriore.

Siti më i gjerë arkeologjik ka nxjerrë tashmë në dritë mure të fuqishme mbrojtëse, dy porta me bastione dhe fragmente ndërtesash antike.

Pasi u braktis, vendbanimi i lashtë në Bushat ra gradualisht në rrënim dhe më vonë u përdor si gurore lokale. Shumë shtëpi në zonë ende përmbajnë blloqe të mëdha guri të prerë, të marra nga siti arkeologjik.

Gjatë periudhës romake, pranë rrënojave të tempullit u ndërtua një strukturë e vogël që mbeti në përdorim për gati një shekull. Ajo shërbente si pikë vrojtimi, duke mundësuar kontrollin e një territori të gjerë që shtrihej nga Shkodër deri te Lezhë (Lissos) në bregun e Adriatikut.

Rruga Press