Shtrirja e Kinës përmes kompanive dhe investimeve në Serbi

Në qytetin e Borit, në lindje të Serbia, aktiviteti i kompanisë kineze Zijin Mining po shoqërohet me investime të mëdha, por edhe me kritika të forta për ndikimin në mjedis dhe kontrollin mbi pasuritë publike.

Sipas një analize të Radio Evropa e Lirë, kompania zotëron ose përdor mbi 34 mijë parcela toke në Serbinë lindore, përfshirë miniera, fabrika përpunimi, si dhe sipërfaqe të mëdha pyjesh, tokash bujqësore dhe objekte banimi e afariste.

Një pjesë e konsiderueshme e këtyre pasurive janë marrë pas privatizimit të ish-kompleksit shtetëror RTB Bor, ku shteti serb ka mbajtur vetëm një pjesë të aksioneve.

Ndërkohë, përveç zgjerimit të operacioneve minerare, Zijin Mining ka investuar edhe në sektorin e turizmit, përfshirë rikonstruksionin e hotelit “Jezero” pranë liqenit të Borit dhe menaxhimin e objekteve të tjera hoteliere.

Këto investime, sipas kritikëve, shihen si përpjekje për përmirësimin e imazhit të kompanisë përballë akuzave për ndotje.

Aktivistë lokalë, si Jasna Tomiq dhe inxhinieri Dejan Lazar, i cilësojnë këto investime si “blerje të paqes sociale”, duke argumentuar se përfitimet reale për komunitetin janë të kufizuara krahasuar me fitimet e kompanisë.

Ata gjithashtu kërkojnë rishikimin e marrëveshjeve me shtetin, duke pretenduar se asete me interes publik janë transferuar në mënyrë të pafavorshme.

Nga ana tjetër, autoritetet në Beograd dhe vetë kompania nuk kanë dhënë përgjigje për pyetjet lidhur me kontratat dhe menaxhimin e aseteve.

Pavarësisht kritikave, ndikimi ekonomik i Zijin Mining është i dukshëm. Buxheti i qytetit të Borit është rritur ndjeshëm, ndërsa kompania deklaron se kontribuon përmes taksave, rentës minerare dhe investimeve direkte. Megjithatë, Serbia mbetet ndër vendet me normën më të ulët të rentës minerare në Evropë.

Banorët lokalë janë të ndarë në qëndrime. Disa vlerësojnë rritjen e standardit të jetesës dhe investimet në infrastrukturë, ndërsa të tjerë shprehin shqetësime për ndotjen e ajrit dhe humbjen e tokave pjellore.

Zgjerimi i aktivitetit të kompanisë kineze lidhet ngushtë me marrëdhëniet strategjike mes Serbia dhe Kinë, të cilat udhëheqësit Aleksandar Vuçiq dhe Xi Jinping i kanë cilësuar si “miqësi e hekurt”.

Në këtë kuadër, Serbia është përfshirë edhe në iniciativën globale kineze “Një brez, një rrugë”.

Sipas të dhënave financiare, Zijin Mining ka realizuar fitime mbi 1.1 miliardë euro në vitin 2025, ndërsa filialet e saj në Serbi renditen ndër eksportuesit më të mëdhenj të vendit, kryesisht falë eksportit të bakrit drejt Kinës.

Rruga Press