Propaganda si parashikim: rasti Janjiq dhe gjeopolitika e “pashmangshmërisë”

January 21, 2026 User2

Nga Sadri Ramabaja

Hyrje

Në hapësirën politike të Ballkanit Perëndimor, deklaratat publike të analistëve të afërt me establishmentin politik serb rrallëherë janë thjesht opinione individuale. Ato funksionojnë shpesh si instrumente të testimit narrativ, përgatitje e terrenit politik ose sinjale indirekte për orientime strategjike që synohen të normalizohen në opinionin publik përpara se të marrin formë institucionale. Në këtë kontekst duhet lexuar edhe deklarata e fundit e analistit serb Dušan Janjiq, sipas së cilës Shtetet e Bashkuara pritet që në fund të marsit ose fillim të prillit të paraqesin një dokument për njohjen reciproke ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, pas së cilës Serbia do të anëtarësohej në NATO.

Një deklaratë e tillë, për nga përmbajtja dhe koha e artikulimit, nuk mund të trajtohet si parashikim neutral. Ajo ndërtohet mbi një gjuhë të “pashmangshmërisë” politike, që synon të krijojë perceptimin e një procesi tashmë të vendosur, duke reduktuar hapësirën e debatit, të sovranitetit vendimmarrës dhe të agjencisë politike të Kosovës. Pikërisht për këtë arsye, analiza e kësaj deklarate kërkon të shkojë përtej verifikimit të burimit dhe të shqyrtojë funksionin e saj real: si pjesë e një narrative propagandistike në kushtet e rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar dhe të qasjeve transaksionale ndaj Ballkanit.

Deklarata e Janjiqit – një operacion narrativ i mirëstrukturuar

Sipas një artikulli të transmetuar në mediat rajonale, Dushan Janjiq, analist nga Forum for Ethnic Relations, tha se Shtetet e Bashkuara pritet që në mars ose prill të paraqesin një dokument për njohjen reciproke midis Serbisë dhe Kosovës. Kjo u publikua në media si Telegraph/Telegrafi pak ditë më parë.Dhe një nga pikat është njohja reciproke midis Kosovës dhe Serbisë.”[1]

Janjiç, sipas artikullit, po e parashikon se një draft-marrëveshje për njohje mund të dalë qysh në pranverë. Ai shtoi se dokumenti në fjalë nuk do të jetë dokument dhe jo non-paper.

Kjo deklaratë është pjesë e një operacioni narrativ të mirëstrukturuar, tipik për propagandën strategjike serbe në kushtet e transformimit të rendit ndërkombëtar.

Lexo më shumë Propaganda bajate - Rama dhe Lukashenko, merita personale për letrën e Trumpit

Në pamje të parë, deklarata synon të projektojë siguri dhe qartësi: një dokument, një moment vendimtar, një fund i konfliktit. Por pikërisht kjo gjuhë e “përfundimit” e zbulon karakterin e saj propagandistik. Konfliktet politike dhe statusore në sistemin ndërkombëtar nuk “marrin fund”; ato rikonfigurohen, menaxhohen ose zhvendosen në forma të reja. Pretendimi për një mbyllje të shpejtë dhe definitive është më shumë mjet presioni psikopolitik sesa analizë realiste.
Para të gjithave marrëveshjeve që dëmtonin Kosoëvn [ajo e Ahtisarit, ato të Brukselit [2013/2015, por edhe para marrëveshjes së fundit në Bruksel dhe Aneksit të saj në Ohër [2023], por mbi të gjitha pas çdo vendimi të Qeverisë Kurti 2 për shtrirje të sovranitetit në veri të Republikës, janjiqët që flisnin shqip në studiot tona në Prishtinë e Tiranë, aplikonin po këtë gjuhë propagandistike si mjet I presionit psikopolitik.

Narrativa e pashmangshmërisë si instrument presioni

Elementi qendror i kësaj deklarate është ndërtimi i perceptimit të pashmangshmërisë. Duke e paraqitur procesin si tashmë të vendosur nga një aktor i fuqishëm (SHBA/Trump), Janjiqi synon të reduktojë hapësirën e agjencisë politike të Kosovës. Mesazhi implicit është i qartë: rezistenca është e kotë, sovraniteti vendimmarrës është formal, ndërsa elitat aktuale politike paraqiten si pengesë për një “zgjidhje historike”.

Kjo teknikë është e njohur në studimet e propagandës: parashikimi që paraqitet si fakt i kryer, për të prodhuar konformizëm politik përpara se vendimi të ekzistojë realisht. Në këtë kuptim, deklarata funksionon si presion paraprak mbi opinionin publik dhe institucionet e Kosovës.

Rehabilitimi strategjik i Serbisë

Një dimension tjetër thelbësor i kësaj narrative është rehabilitimi i Serbisë si aktor gjoja i gatshëm për integrim euroatlantik. Ideja se njohja e Kosovës do të pasohej automatikisht nga anëtarësimi i Serbisë në NATO është thellësisht problematike, si në aspektin politik ashtu edhe në atë shoqëror. Serbia nuk ka konsensus të brendshëm për NATO-n, elitat e saj të sigurisë mbeten strukturalisht të lidhura me Rusinë, ndërsa opinioni publik është thellësisht anti-NATO.

Megjithatë, kjo tezë shërben për një funksion tjetër: ta paraqesë Serbinë si çmimin strategjik të Perëndimit, një shtet që duhet “shpërblyer” për stabilitetin rajonal. Në këtë narrativë, Kosova shndërrohet në variabël funksionale të integrimit serb, jo në subjekt sovran me interesa të barabarta.

Lexo më shumë Poet laureat në një shkollë pa poezi!

Njohje pa substancë

Ajo që mungon qëllimisht në deklaratën e Janjiqit është po aq domethënëse sa ajo që thuhet. Nuk përmendet anëtarësimi i Kosovës në OKB, çmontimi i strukturave paralele serbe, llogaridhënia për krimet e luftës, apo shkëputja reale e Serbisë nga orbita strategjike ruse. Kjo sugjeron se “njohja” e imagjinuar nuk është substanciale, por funksionale dhe e kushtëzuar, e dizajnuar për të mbyllur dosjen e Kosovës në mënyrë që të hapet kapitulli i ri për Serbinë.

Në këtë kuptim, kemi të bëjmë jo me njohje reciproke në kuptimin klasik të së drejtës ndërkombëtare, por me një normalizim asimetrik, ku pabarazitë strukturore mbesin të paprekura.

Konteksti i ri gjeopolitik: pse kjo narrativë gjen terren

Deklarata e Janjiqit nuk lind në vakum. Ajo shfrytëzon një realitet të ri ndërkombëtar, ku Perëndimi po lëviz gradualisht nga një qasje normativo-liberale drejt zgjidhjeve transaksionale të sigurisë. Në këtë kontekst, Ballkani shihet gjithnjë e më pak si projekt demokratizimi dhe gjithnjë e më shumë si çështje stabiliteti dhe menaxhimi të rreziqeve.

Pikërisht këtu propaganda serbe bëhet më e sofistikuar: ajo nuk shpik realitete, por i shton, i përkul dhe i orienton ato në funksion të interesave të veta strategjike.

Përfundim

Deklaratat e Dušan Janjiqit nuk janë thjesht propagandë e zakonshme, por pjesë e një operacioni narrativ të nivelit të lartë, që synon të krijojë perceptimin e pashmangshmërisë, të delegjitimojë agjencinë politike të Kosovës dhe të paraqesë Serbinë si fituese strategjike të një rendi të ri transaksional.

Në këtë kuptim, sfida kryesore për Kosovën nuk është vetëm përmbajtja e një dokumenti të mundshëm, por refuzimi i rolit të subjektit pasiv në një narrativë të ndërtuar nga të tjerët. Në një epokë të metamorfozës së demokracisë dhe rikthimit të shtetit-komb si aktor strukturor, sovraniteti nuk mbrohet vetëm me institucione formale, por edhe me aftësinë për të sfiduar narrativat që synojnë ta relativizojnë atë përpara se të nisin negociatat reale.

[1]https://telegrafi.com/en/Janic-America-will-present-a-document-for-the-recognition-of-Kosovo-by-Serbia-in-March-or-April/?utm_source=chatgpt.com

Rruga Press