BE kritikohet ashpër pas pezullimit të sanksioneve ndaj Izraelit
BE-ja është kritikuar për pezullimin e sanksioneve kundër qeverisë së Izraelit në përgjigje të përpjekjeve të Donald Trump për paqe në Lindjen e Mesme, ndërsa armëpushimi i brishtë u vu nën kërcënim.
Pas takimit me ministrat e jashtëm të BE-së të hënën, shefja e politikës së jashtme evropiane, Kaja Kallas, njoftoi një pauzë në përpjekjet për të pezulluar tregtinë preferenciale me Izraelin dhe sanksione kundër personave përgjegjës për nxitjen e konfliktit në të dyja palët.
Konteksti kishte ndryshuar, që kur masat u propozuan muajin e kaluar , tha Kallas. Duke vënë në dukje “pikëpamje të ndryshme”, ajo tha se ministrat kishin rënë dakord: “Ne nuk do të ecim përpara me masat tani, por as nuk do t’i heqim ato nga tavolina sepse situata është e brishtë”.
Dy persona që punuan për BE-në në role të larta, duke folur veçmas, kritikuan vendimin për të mos ecur përpara me sanksionet.
Sven Kühn von Burgsdorff, një ish-përfaqësues i BE-së në territoret palestineze, i tha gazetës Guardian, se Kallas nuk e kuptoi “pikën” e përgjegjësisë ligjore. “Sanksionet nuk janë vetëm një masë për të nxitur ose detyruar një palë të tretë të ndryshojë ose të përshtasë sjelljen e saj. Masat kufizuese janë pjesë e mjeteve që BE-ja i ka dhënë vetes, për të reaguar ndaj shkeljeve të ligjit evropian dhe ndërkombëtar”, tha ai.
BE-ja arriti në përfundimin në qershor se Izraeli kishte shkelur detyrimet për të drejtat e njeriut sipas marrëveshjes së tyre të asociimit, e cila rregullon tregtinë dhe bashkëpunimin midis dy palëve. Avokatët thonë se BE-ja është gjithashtu e detyruar të sigurojë që politika të jetë në përputhje me një opinion jo-detyrues nga gjykata ndërkombëtare e drejtësisë në vitin 2024, i cili i kërkon Izraelit të përfundojë pushtimin e territoreve palestineze sa më shpejt të jetë e mundur.
Burgsdorff bashkëorganizoi një deklaratë të nënshkruar nga 414 ish-diplomatë dhe zyrtarë të lartë javën e kaluar, duke kërkuar veprime të fuqishme të BE-së “kundër prishësve të ligjit dhe ekstremistëve nga të dyja palët”, veprimet e të cilëve rrezikuan “krijimin e një shteti të ardhshëm palestinez”.
Deklarata mirëpriti planin e Trump, por vuri në dukje se çështja e vetëvendosjes palestineze ishte vetëm “trajtuar në mënyrë të paqartë”.
Nathalie Tocci, një ish-këshilltare e dy përfaqësuesve të lartë të politikës së jashtme të BE-së, tha se do të ishte rezultati më i keq i mundshëm për bllokun heqja e sanksioneve.
“Kjo është gjëja e fundit që duhet të bëjmë, sepse ky është pikërisht momenti kur duhet të ushtrohet presion. Sepse të gjithë e dimë se sigurisht që nuk është një përfundim i paracaktuar, që ky plan do të zbatohet”, i tha Tocci gazetës Guardian, duke iu referuar fazës së parë të planit të Trump, e cila është dëmtuar nga dhuna, duke nxitur një përpjekje diplomatike për të mbështetur marrëveshjen.
“Kam frikë se… qeveritë dhe institucionet evropiane do të… po kthehen te modelet e vjetra dhe të njohura”, shtoi ajo.
Udhëheqësit evropianë do të diskutojnë konfliktin Izrael-Gazë në një samit të enjten dhe prej kohësh kanë qenë thellësisht të ndarë në lidhje me Lindjen e Mesme. Ata janë të ndarë midis mbështetësve të zëshëm të Palestinës, si Spanja dhe Irlanda, dhe aleatëve të vendosur të qeverisë nacionaliste të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, si Hungaria dhe Republika Çeke.
Por protestat masive brenda shumë shteteve anëtare të BE-së kundër numrit të të vdekurve dhe vuajtjeve në Gaza, shkaktuan propozime nga Komisioni Evropian muajin e kaluar për të pezulluar tregtinë preferenciale dhe për të vendosur sanksione ndaj individëve përgjegjës për nxitjen e konfliktit në të dyja palët.
Burime të larta të BE-së kanë hedhur poshtë një kritikë të përsëritur shpesh se blloku është “një pagues, jo një lojtar” në Lindjen e Mesme. Kjo është një kritikë që i referohet rolit të BE-së si donatori më i madh për palestinezët – 1.5 miliardë euro (1.3 miliardë paund) në ndihmë humanitare që nga 7 tetori – por pohon se blloku është shumë i ndarë për të pasur ndikim paqeruajtës.
Zyrtarët e BE-së besojnë se blloku duhet të përfaqësohet në “bordin e paqes” së Trump, duke reflektuar kontributin e tij të mundshëm në rindërtimin e Gazës. Zyrtarët gjithashtu duan që shtetet e Gjirit të përfshihen në financimin e kostove të rindërtimit prej 70 miliardë dollarësh (52 miliardë paund) të luftës dyvjeçare.
BE-ja e ka mirëpritur planin e Trump, por në një dokument të publikuar të parë nga Guardian thuhet se roli i Autoritetit Palestinez dhe zgjidhja me dy shtete mund të “përpunohen më tej”. Plani i Trump, vëren dokumenti i BE-së, “nuk adreson situatën në Bregun Perëndimor”.
Burgsdorff tha se ishte e rëndësishme që BE-ja të ishte një lojtar aktiv diplomatik për të siguruar që “lidhjet që mungojnë” në planin e Trump të plotësoheshin, duke adresuar vendbanimet në Bregun Perëndimor dhe duke “punuar drejt një rruge të besueshme për një zgjidhje me dy shtete”.
“Ne duhet të punojmë për një mandat shumë të fuqishëm të OKB-së, një mandat që u lejon partnerëve ndërkombëtarë të dërgojnë ushtarë dhe forca sigurie për të siguruar ose për të garantuar sigurinë në Rripin e Gazës”, tha ai. Egjipti pritet të udhëheqë forcën ndërkombëtare të stabilizimit, me trupa që pritet të vijnë edhe nga Turqia, Indonezia dhe Azerbajxhani.
Udhëheqësit e BE-së, të cilët kanë vlerësuar rolin e Kajros si ndërmjetës në konflikt, do të takohen me presidentin egjiptian, Abdel Fatah al-Sisi, të mërkurën në Bruksel.
BE-ja pati një mundësi “t’i tregonte botës se po shkojmë përtej ‘pagesës’”, tha Burgsdorff. “Ne duhet të ngjitemi në shkallët e karrierës dhe të kemi ambicie politike.”
Claudio Francavilla, një drejtor i asociuar i BE-së në Human Rights Watch, tha se qeveritë evropiane ende po i mbronin autoritetet izraelite nga përgjegjësia.
Duke iu përgjigjur deklaratës së Kallas, ai tha: “Ajo që mund të ketë ndryshuar deri më tani është shkalla dhe intensiteti i krimeve mizore të Izraelit në Gaza; por pushtimi i tij i paligjshëm dhe krimet e aparteidit, zhvendosjes me forcë, torturës dhe shtypjes së palestinezëve vazhdojnë të pandërprera”./ The Guardian.
Rruga Press