Media franceze Le Monde: Në Serbi vepron strategjia e frikës

Pas nëntë muajsh protestash dhe demonstratash praktikisht të pandërprera, qeveria serbe ende nuk ka arritur të ndalojë lëvizjen studentore kundër korrupsionit që ka tronditur vendin ballkanik që nga shembja e tendës së stacionit të trenit të rinovuar rishtazi në Novi Sad, qytetin e dytë më të madh të vendit, në nëntor 2024. Tragjedia, e cila vrau 16 persona, shihet gjerësisht në Serbi si një shkak i korrupsionit endemik që ka prekur vendin me 6.6 milionë banorë.

Në pushtet që nga viti 2014, duke qenë vazhdimisht kryeministër dhe më pas president, Aleksandar Vuçiç nuk i ka marrë kurrë seriozisht në konsideratë kërkesat e studentëve, të cilët kërkojnë krijimin e një sistemi gjyqësor funksional dhe sundimin e ligjit. As nuk dëshiron të përmbushë kërkesën e tyre për zgjedhje të parakohshme parlamentare. Pas muajsh denigrimi të demonstratave krejtësisht paqësore, ai më në fund nisi një strategji shqetësuese frike të martën, më 12 gusht, duke vendosur në rrugët e vendit banditë dhe huliganë të njohur si të afërt me forcën e fuqishme serbe të krimit të organizuar, të cilët po angazhohen në provokime kundër demonstruesve.

Jashtë selisë së Partisë Radikale Serbe, partnere e koalicionit të Partisë Progresive Serbe në pushtet, gjatë protestave në Beograd, 16 gusht 2025. DJORDJE KOJADINOVIC/REUTERS

Që nga e marta, dhe përsëri të shtunën, përleshjet midis mbështetësve të qeverisë dhe protestuesve janë përshkallëzuar në disa qytete serbe, duke i transformuar ato në fushëbeteja nate, me burra të maskuar me origjinë të paqartë që vandalizojnë zyrat e partisë në pushtet. Policia ka kryer një sërë arrestimesh brutale, videot e të cilave janë postuar në mediat sociale, me sa duket me qëllim frikësimin e opinionit publik, ndërsa qeveria akuzon kundërshtarët se duan të “shkatërrojnë Serbinë” dhe ta zhytin vendin në “luftë civile”. Kjo strategji të kujton ndërhyrjen e titushkëve në Kiev gjatë revolucionit të Maidanit në vitet 2013-2014, kur partia e atëhershme në pushtet përdori grupe huliganësh dhe policë me rroba civile për të mbjellë dhunë në tubimet paqësore.

Pasiviteti i Kryeqyteteve Evropiane
Duke nxitur vetë kaosin që denoncon, zoti Vuçiç shpreson qartë se kjo dhunë do të diskreditojë studentët serbë, veçanërisht në sytë e Bashkimit Evropian (BE) dhe udhëheqësve të tij. Për të mobilizuar ndjenjën e fortë pro-ruse që përshkon vendin e tij, ai akuzon rregullisht, pa dhënë asnjë provë, “shërbimet e huaja” për “organizimin e një revolucioni me ngjyra”. Por presidenti serb, në realitet, gjithmonë është mbështetur, deri më tani, në pasivitetin e Brukselit dhe kryeqyteteve evropiane, duke hezituar të kritikojë metodat e tij.

Presidenti Emmanuel Macron, i cili i shiti 12 avionë luftarakë Rafale Serbisë në vitin 2024, duke përshëndetur “ndryshimin strategjik” në vend, i cili deri më tani është armatosur kryesisht nga Rusia, është përmbajtur nga çdo kritikë. Gjermania, e cila po mbështetet te z. Vuçiç për të hapur një minierë litiumi në Serbi, thelbësore për industrinë e saj automobilistike, por shumë e diskutueshme në nivel lokal, është po aq diskrete. Në Bruksel, Komisioni Evropian nuk është aspak më agresiv.

Lëvizja protestuese nuk është gjithashtu pa paqartësi, me shumë slogane nacionaliste dhe pro-ruse midis protestave. Kjo nuk duhet ta pengojë BE-në të përballet me të dukshmen: vazhdimi i negociatave të pranimit me Serbinë nën udhëheqjen e Aleksandar Vuçiç është i pakuptimtë. Kjo vetëm sa përforcon bindjen e figurave të opozitës serbe, të cilat besojnë se Evropa mbështet autokratin e tyre.

Rruga Press